Co to są różnice kursowe?
Przedsiębiorcy, w ramach prowadzonej przez siebie działalności, coraz częściej rozliczają się w walutach obcych. Dla celów podatkowych i rachunkowych transakcje te przeliczane są na polskie złote i tu powstaje pytanie: po jakim kursie dokonać przeliczenia?
Różnice kursowe powstają w momencie rozliczenia danej transakcji np. w związku z zapłatą. Zgodnie z ustawami podatkowymi waluty obce przeliczane są na polskie złote po kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia poprzedzającego obowiązek podatkowy. Dzień ten może się różnić od dnia, w którym faktycznie przedsiębiorca otrzyma zapłatę. Warto pamiętać, że walutę obcą na rachunku bankowym przeliczamy po kursie faktycznie zastosowanym, czyli kursie danego banku z daty danej transakcji, o ile kurs ten nie różni się od kursu NBP o więcej niż 5 %. W takiej sytuacji przeliczenie powinno nastąpić po kursie NBP. Zastosowany kurs do rozliczenia będzie więc w większości inny niż przyjęty wcześniej do obliczenia przychodu, czy kosztu.
Dodatnie i ujemne różnice kursowe
W momencie rozliczenia mogą powstać dodatnie różnice kursowe – zwiększające nasze przychody lub ujemne różnice kursowe zwiększające koszty uzyskania przychodu. Z dodatnimi różnicami mamy do czynienia w sytuacji gdy otrzymujemy zapłatę w wysokości wyższej niż wykazany przez nas przychód, jak również gdy dokonamy zapłaty w wysokości niższej niż wykazany przez nas koszt. Ujemne różnice kursowe powstają w sposób analogiczny: otrzymana zapłata jest niższa niż wykazany przychód oraz dokonana zapłata jest wyższa niże wykazany koszt.
Przykład:
Firma A w dniu 04.09.2011 r. wystawiła fakturę w wysokości 5.000 EUR za dostarczony towar. Przychód wyniósł 20.000 zł (kurs NBP na dzień 04.09.2011 r. = 4 zł). W dniu 04.10.2011 r. Firma B zapłaciła za ww. fakturę. Kurs z dnia otrzymania zapłaty wyniósł 4,20 zł czyli po przeliczeniu na pln = 21.000 zł. Otrzymujemy więc dodatnie różnice kursowe w wysokości 1.000 zł zwiększające przychody firmy A.
Obrót waluty
Różnice kursowe powstają również przy sprzedaży lub zakupie waluty obcej. W sytuacji gdy sprzedajemy walutę po cenie wyższej niż ją kupiliśmy powstają dodanie różnice kursowe, natomiast gdy wartość ta jest niższa powstają ujemne różnice kursowe.
Kredyt i pożyczka
Nawet spłacając kredyt lub pożyczkę zaciągniętą w walucie obcej powstaną różnice kursowe. Przychód zwiększymy o dodanie różnice gdy w przeliczeniu na złotówki spłacimy mniej niż pożyczyliśmy, natomiast koszty zwiększymy w sytuacji odwrotnej – spłacimy więcej niż pożyczyliśmy.
Reasumując, gdy przedsiębiorca zyskuje na obrocie walutowym, zysk ten w postaci dodatnich różnic kursowych musi doliczyć do swojego dochodu, natomiast gdy traci powstają ujemne różnice które zwiększają swoje koszty.
Od 1 stycznia 2012 roku nowe zasady
Analizując problematykę różnic kursowych w prawie podatkowym, należy wspomnieć o nowelizacji ustawy o podatkach dochodowych, mającej na celu przede wszystkim wyeliminowanie niejasności interpretacyjnych, jakie pojawiły się w związku ze stosowaniem obowiązujących przepisów i uporządkowanie stosownych regulacji.
Przede wszystkim, podatnikom przysługuje prawo wyboru sposobu ustalania różnic kursowych. Przewidziane zostały dwie alternatywy, mianowicie metoda podatkowa, na podstawie przepisów podatkowych lub też metoda rachunkowa, w oparciu o ustawę o rachunkowości.
Jest to zmiana diametralna, ponieważ dotąd podmiot, który wybrał metodę rachunkową, miał bezwzględny obowiązek jej stosowania przez okres co najmniej 3 lat.
Obecnie, uwzględniając nowe regulacje prawne, w sytuacji połączenia czy podziału podmiotów, jeśli podmiot przejmowany lub dzielony stosował metodę rachunkową, to nowo powstała jednostka gospodarcza ma prawo do rezygnacji z tej metody, niezależnie od upływu czasu jej stosowania, pod warunkiem powiadomienia o rezygnacji właściwego naczelnika urzędu skarbowego, w terminie 30 dni od daty dokonanego połączenia lub podziału.
Dorota Kępka, księgowa Tax Care
Kiedy podatek od nieruchomości trzeba płacić według stawek wyższych?
Podatek od nieruchomości stanowi jeden z podatków lokalnych, pobieranych przez samorządy lokalne – gminy. W zależności od rodzaju podmiotu obciążonego tym zobowiązaniem podatkowym, stosuje się różnego rodzaju stawki podatkowe. Warto zastanowić się zatem, w jakich sytuacjach podatek ten naliczany jest według wyższych stawek podatkowych?
Posiadanie i korzystanie z nieruchomości pociąga za sobą konieczność opłacania podatku od nieruchomości, niezależnie od tego, czy nieruchomość ta jest wykorzystywana w celach mieszkalnych, czy też w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Wysokość podatku zależy już od celu wykorzystywania budynku lub jego części. Takie zróżnicowanie wynika z konieczności zastosowania różnych stawek podatkowych w zależności od przeznaczenia nieruchomości.
Kiedy zatem podatnik zobowiązany jest do uiszczenia wyższej opłaty?
Stawki ustala gmina
Podatek od nieruchomości, obliczany jest na podstawie iloczynu ustalonych stawek oraz powierzchni użytkowej danej nieruchomości. Zobowiązanie to regulowane jest przez przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przepisy wspomnianego aktu prawnego pozostawiają władzom terytorialnym dowolność w niektórych kwestiach zasadniczych, takich jak chociażby wysokość stawki podatku, którą należy zastosować w celu ustalenia wysokości podatku.
Maksymalne stawki w ustawie
Wykaz stawek zawarty w ustawie to jedynie zestawienie maksymalnych wartości, jakie mogą zostać przyjęte w celu obliczenia podatku. Oznacza to, że w zależności od różnych czynników, takich jak lokalizacja, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny, wiek budynków czy też rodzaj prowadzonej w danej nieruchomości działalności gospodarczej, rada gminy ustala stosowną dla indywidualnego podatnika stawkę i w decyzji wskazuje ile trzeba zapłacić.
Przedsiębiorcy płacą więcej
Analizując wspomniany już wykaz stawek podatku od nieruchomości, zawarty w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, od razu można zauważyć pewną prawidłowość. Mianowicie maksymalna wartość współczynnika służącego do wyznaczania wartości podatku jest o wiele wyższa w przypadku nieruchomości wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej. W 2012 r. dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej może ona wynieść nawet 21,94 zł od 1 m2 natomiast dla mieszkalnych górna granica wyniesie 0,70 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej. Przedsiębiorcy muszą jeszcze zapłacić za grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej (maksymalnie 0,84 zł od 1 m2 ).
W konsekwencji, obliczając wysokość podatku dla dwóch nieruchomości o identycznej powierzchni użytkowej, ale wykorzystywanej w innych celach, podatnik otrzymuje skrajnie odmienne wartości. Przykładowo, ustalając wartość podatku od budynku o powierzchni 100 m2, położonego na gruncie o powierzchni 400 m2 przy zastosowaniu maksymalnych stawek podatku za budynek mieszkalny zapłacimy 700 zł. Jeśli taką samą powierzchnię wykorzystamy na działalność podatek wyniesie już 2 194 zł od samego budynku oraz 336 zł za grunt.
Małgorzata Jawińska, księgowa Tax Care
Jakie są ulgi i zwolnienia w podatku od spadków i darowizn?
Nabycie przedmiotu tytułem spadku lub darowizny pociąga za sobą powstanie obowiązku podatkowego. Jednakże, w niektórych przypadkach, podatnik może uniknąć obciążenia względem organu podatkowego lub zmniejszyć jego wymiar. Sposobem na to jest skorzystanie z przewidzianych zwolnień jak również ulg w podatku z tytułu spadków i darowizn.
Nabycie nieodpłatnie prawa majątkowego, wartości pieniężnych, ruchomości oraz nieruchomości
w drodze otrzymania przedmiotu w spadku lub jako darowizny wiąże się z koniecznością zapłaty podatku od spadków i darowizn. Wysokość obciążenia uzależniona jest przede wszystkim od wartości majątku i stopnia pokrewieństwa lub powinowactwa istniejącego między stronami. Warto pamiętać o tym, że w niektórych przypadkach prawo podatkowe przewiduje możliwość skorzystania
z różnego rodzaju zwolnień oraz ulg. Jednakże, aby uniknąć obciążenia podatkowego, podatnik musi spełniać określone warunki.
9 637 zł na cele mieszkaniowe
Pierwszą grupę podatkową tworzą osoby najbliższe i to dla nich przewidziane zostało zwolnienie nabycia w drodze darowizny pieniędzy lub innych rzeczy przez osobę zaliczoną do I grupy podatkowej w wysokości nieprzekraczającej 9 637 zł od jednego darczyńcy nie będzie wiązać się z zapłatą podatku. Jeżeli jest wielu darczyńców trzeba pilnować, czy przez 5 lat wszystkie darowizny nie przekroczą 19 274 zł. Pieniądze te lub rzeczy obdarowany musi przeznaczyć w okresie 12 miesięcy od dnia ich otrzymania na cele mieszkaniowe.
Dziedziczenie praw spółdzielczych
Ze zwolnienia można skorzystać także w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia praw do wkładu mieszkaniowego w spółdzielni mieszkaniowej przez osobę zaliczoną do I lub II grupy podatkowej. Warunkiem jest by spółdzielcze prawo do tego lokalu przysługiwało nabywcy wkładu przez okres co najmniej 5 lat od dnia jego ustanowienia. Podatnik powinien pamiętać, że warunek ten uważa się za zachowany również w przypadku przeniesienia przez spółdzielnię własności tego lokalu na nabywcę.
Rachunek oszczędnościowo – kredytowy
Kolejnym przykładem zwolnienia przysługującego podatnikowi jest wyłączenie nabycia w drodze darowizny praw do rachunku oszczędnościowo-kredytowego w kasie mieszkaniowej przez osobę pozostającą faktycznie we wspólnym pożyciu małżeńskim z jego posiadaczem, pod warunkiem przeznaczenia zgromadzonych tam środków pieniężnych na cele mieszkaniowe.
Podatnik powinien także wiedzieć, że nabycie własności fizycznie wydzielonych części nieruchomości w drodze zasiedzenia przez osoby będące współwłaścicielami ułamkowych części nieruchomości ,
w zależności do wysokości udziału we współwłasności podlega zwolnieniu z obowiązku podatkowego.
Co się zmienia
Istotnym wydaje się wspomnienie o najnowszej zmianie wprowadzonej do ustawy, na mocy której nabycie w drodze spadku lub zapisu windykacyjnego przedmioty użytku osobistego, wyposażenie mieszkania jak również dzieł sztuki i rękopisów, stanowiących twórczość spadkodawcy podlegają ustawowemu zwolnieniu z opodatkowania. Należy także podkreślić, że regulacja ta odnosi się również do zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, jeżeli nabywca zabezpiecza je
i konserwuje zgodnie z obowiązującymi przepisami. Dodatkowym warunkiem jest tutaj stopień pokrewieństwa, ponieważ wymienione wyżej przedmioty mogą dziedziczyć tylko i wyłącznie podatnicy zaliczani do I lub II grupy podatkowej. Nowym zapisem jest również adnotacja dotycząca nabycia w drodze dziedziczenia lub darowizny przez osoby tworzące rodzinę zastępczą lub prowadzącego rodzinny dom dziecka pieniędzy lub innych rzeczy pod warunkiem, że pieniądze te lub rzeczy w okresie 12 miesięcy od dnia ich otrzymania zostaną przeznaczone na cele bezpośrednio związane ze sprawowaniem pieczy zastępczej.
Konieczne zgłoszenie do urzędu
Skorzystanie z omawianych zwolnień uwarunkowane jest spełnieniem określonych wymogów. Zostały one szczegółowo przedstawione w artykule 4a wspomnianej ustawy. Są to przede wszystkim wymóg więzi rodzinnych, związany z klasyfikacją do odpowiedniej grupy podatkowej. Ze zwolnienia mogą bowiem skorzystać małżonek, zstępni, wstępni, pasierbowie, rodzeństwo, ojczym oraz macocha, pod warunkiem złożenia odpowiedniej dokumentacji do organu podatkowego w wyznaczonym terminie. Wzór zgłoszenia, które należy dostarczyć do właściwego urzędu skarbowego określa rozporządzenia Ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Powinno ono zawierać w szczególności dane podatników wraz z danymi stanowiącymi podstawę do zaliczenia ich do I grupy podatkowej, dane i adres spadkodawcy lub darczyńcy, a także informacje na temat rzeczy lub praz majątkowych, będących przedmiotem nieodpłatnego przekazania, a także określenie ich wartości.
Warto zaznaczyć, ze obowiązkowi zgłoszenia nie podlega nieodpłatne nabycie majątku na podstawie zawartej umowy w form aktu notarialnego.
Najważniejsze ulgi związane z podatkiem od spadków i darowizn
Omawiając zagadnienia dotyczące podatku od spadku i darowizna nie sposób pominąć tematu ulg od tego podatku. Najważniejszą, a zarazem najczęściej wykorzystywaną ulgą, związaną z podatkiem od spadków i darowizn jest ula mieszkaniowa. Została ona szczegółowo opisana w artykule 16 wspomnianej ustawy. Polega ona na wyłączeniu z podstawy opodatkowania wartości budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych prawa do domu jednorodzinnego lub też prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, nabytego nieodpłatnie przez osoby najbliższe, pod warunkiem spełnienia przez nie określonych w ustawie wymagań. Należy przy tym pamiętać, że ulga ta dotyczy tylko i wyłącznie nieruchomości, których powierzchnia nie przekracza 110 m2. Podstawowym warunkiem skorzystania z ulgi mieszkaniowej jest kryterium osobistego stosunku łączącego nabywcę ze spadkodawcą lub darczyńcą. W przypadku darowizny, prawo do skorzystania z niej mają tylko osoby należące do pierwszej grupy podatkowej, przy spadku natomiast krąg podatników zwolnionych od podatku jest znacznie szerszy, gdyż składa się z osób zaliczanych do pierwszej i drugiej grupy podatkowej. Podatnik powinien pamiętać, że także osoby z trzeciej grupy podatkowej mogą skorzystać z ulgi w związku z otrzymanym spadkiem, pod warunkiem, że przez okres co najmniej 2 lat sprawowali osobistą opiekę nad spadkodawcą. Odziedziczony majątek w postaci własności lub praw do nieruchomości nie może zostać zbyty w ciągu 5 lat od momentu otrzymania, inaczej podatnik traci prawo do ulgi i jest zobowiązany do opłacenia podatku od spadku i darowizn wraz z odsetkami za zwłokę.
Adam Bujalski, księgowy Tax Care