Buk zwyczajny
Buk zwyczajny (Fagus sylvatica L.) – gatunek drzewa należący do rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). Występuje w stanie dzikim w prawie całej Europie (oprócz części południowo-wschodniej). Przez Polskę przebiega północno-wschodnia granica zasięgu.Poczynając od Królewca biegnie ona w kierunku na południe przez Lidzbark Warmiński, Olsztyn, i Brodnicę, stąd wraca na zachód przechodząc przez Chełmno, Bydgoszcz;tu zatacza koło przez Wągrowiec, okrążając od zachodu Poznań i Grodzisk Mazowiecki przez Leszno. Stąd biegnie w kierunku na wschód przez Kalisz i Łódź do Skierniewic, stąd skręca na Rawę Mazowiecką, Opoczno i Radom, a dalej przez Kazimierz, Lublin i Chełm; tu raptownie skręca na południe na Zamość i Tomaszów Lubelski do granicy państwa. W Polsce zachodniej i południowej buk jest jednym z podstawowych drzew tworzących lasy. Poza zwartą granicą zasięgu znajdują się liczne pojedyncze stanowiska buka. Optimum rozwoju buczyn w Karpatach przypada na górną część regla dolnego, tj. około 800-1150m n.p.m. ( w Tatrach buk dochodzi maksymalnie do 1250m).
Morfologia
Pokrój
Dorasta do ok. 25-30 m wysokości (wyjątkowo 45 m)[3]. Korona gęsta, szeroka, nisko osadzona ,jeżeli drzewo rośnie samotnie, u drzew rosnących w zwartych drzewostanach, pnie są wysokie, gonne (bez bocznych gałęzi). Osiąga wiek do 350 lat.
Pień
Kora cienka, gładka, popielatoszara. Młode pędy owłosione.
Liście
Jajowate lub eliptyczne, długości do 10 cm, całobrzegie lub falisto ząbkowane (zwłaszcza na odroślach i siewkach). Z wierzchu ciemnozielone, błyszczące, od dołu jasne i matowe. Młode liście z obu stron owłosione srebrzysto. Starsze maja owłosiony główny nerw na spodniej stronie.
Kwiaty
Roślina jednopienna, wiatropylna. Kwiaty męskie zebrane w główki zwisające na długich osadkach. Każdy kwiat składa się z 10-15 pręcików i krótkiego okwiatu w kształcie rurki. Kwiaty żeńskie zebrane po dwa, otoczone czterolistkową okrywą, która w miarę dojrzewania drewnieje tworząc tzw. miseczkę (cupuli). Kwitnienie od kwietnia do maja.
Owoce
Trójgraniaste, brązowe orzeszki nazywane bukwią z miękko owłosioną, zdrewniałą torebką – kupulą, pękającą na drzewie. Owocuje obficie co 5-8 lat (tzw. lata nasienne), poczynając mniej więcej od 60-80 roku życia (drzewa rosnące w odosobnieniu zaczynają owocować w wieku 40-50 lat).
Biologia i ekologia
Lubi dość wysoką wilgotność powietrza i jest wrażliwy na wiosenne przymrozki, dlatego brak naturalnych stanowisk w centralnej i wschodniej Polsce. Gleby żyzne, wapienne, napowietrzone i wilgotne, ale nie podmokłe. Młode rośliny doskonale znoszą zacienienie. W północnej Europie występuje w niskich położeniach do 650 m, im dalej ku południowi tym rośnie wyżej. W Tatrach sięga do wysokości 1250 m n.p.m., w Alpach występuje na 1540 m, na Etnie sięga do 1880 m. Tworzy buczyny (Fagion sylvaticae), w których dominuje, rośnie też licznie w grądach (Carpinion), mniej licznie w łęgach i dąbrowach. Zajmuje siedliska lasu świeżego, mieszanego i wilgotnego. Na Pomorzu Zachodnim jest głównym składnikiem niektórych kompleksów leśnych (np. Puszcza Bukowa pod Szczecinem). W Karpatach występuje w lasach regla dolnego. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Fagion sylvaticae.
Wrzecionowaty pąk z rozwijającymi się młodymi liśćmi
Zastosowanie
* Drzewo używane do zalesiania.
* Drewno twarde, ciężkie i spoiste, beztwardzielowe i rozpierzchłonaczyniowe o barwie różowawej z rdzeniem fioletowym, nie zróżnicowanym na biel i twardziel ( czasem występuje tzw “fałszywa twardziel”). Ma bardzo duże zastosowanie w technice. Używane jest do wyrobu mebli, parkietów, sklejek, płyt wiórowych. Produkuje się z niego beczki, skrzynki, narzędzia, części maszyn, przyrządów sportowych i wiele przedmiotów codziennego użytku. Przemysł chemiczny wytwarza z niego papier, ocet drzewny, węgiel drzewny i olej smołowy. Nadaje się do toczenia.
* Drewno ma dużą wartość opałową.
* Roślina ozdobna – drzewo parkowe, używane także do zadrzewień przy drogach. Istnieje wiele odmian ozdobnych.
* Bukiew jest bogata w tłuszcz, który po wyciśnięciu służyć może do karmienia świń. Pozostała część owoców jest trująca ze względu na obecność faginy. Z bukwi wytwarza się olej leczniczy, palny i techniczny.
Zostaw komentarz