Żywotnikowiec japoński

Żywotnikowiec japoński (Thujopsis dolabrata L.f.) – gatunek drzewa z rodziny cyprysowatych. Pochodzi z Japonii. Jedyny przedstawiciel rodzaju żywotnikowiec.
Morfologia

Pokrój
Korona wąskostożkowata, gęsta.
Pień
Osiąga wysokość do 30 m (w Polsce dorasta do 10 m), średnica pnia do 1,5 m. W naszym klimacie rośnie wolno, średnio 10 cm rocznie. Kora czerwonobrązowa, łuszcząca się.

Liście
Grube, łuskowate igły (do 8 mm długości) ciemnozielone, błyszczące, ściśle do siebie przylegają. Od spody z charakterystyczną kredowo białą plamką.
Szyszki
Kuliste, średnicy 12-20 mm. Łuski szyszek zgrubiałe, drewniejące, z charakterystycznie odgiętym wierzchołkiem, pokryte sinym nalotem woskowym. Nasiona spłaszczone i wąsko oskrzydlone (4-5 nasion pod jedną łuską).

Biologia i ekologia

Siedlisko
Wilgotne lasy na wyspach Sikoku, Kiusiu i Hondo. W górach do wysokości 2000 m n.p.m. Wymaga stanowisk słonecznych, ciepłych i osłoniętych oraz wilgotnych gleb.

Zastosowanie

* Drzewo ozdobne. W swojej ojczyźnie powszechnie sadzone wokół świątyń, a także w ogrodach.

Świerk czarny

Świerk czarny (Picea mariana (P. Mill.) B.S.P.) – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych. Świerk czarny występuje powszechnie w Ameryce Północnej.
Charakterystyka

Pokrój
Wąskostożkowy, gęsta korona. Osiąga 20 m wysokości.
Liście
Szarozielone igły, długości 6–12 mm.

Zastosowanie

Jako drzewo ozdobne sadzony w parkach i ogrodach. Odporny na mróz.
Odmiany

* ‘Aurea’
* ‘Beissneri’
* ‘Blue Teardrop’
* ‘Fastigiata’
* ‘Golden’
* ‘Karel’
* ‘Nana’

Świerk biały

Świerk biały, świerk kanadyjski (Picea glauca (Moench) Voss, syn. Picea canadensis) – gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Świerk biały pochodzi z północnych obszarów Ameryki Północnej, od centralnej Alaski, na wschód do Nowej Fundlandii, na południe do północnych stanów Montana, Michigan i Mine. Występuje także odizolowana populacja w Górach Czarnych.

Charakterystyka

Pokrój
Korona wąska, stożkowata, z wiekiem staje się cylindryczna.
Pień
Kora cienka i łuskowata, odpada okrągłymi płatami o średnicy 5-10 cm.
Liście
Igły o długości 12-20 mm, o romboidalnym przekroju poprzecznym, z wierzchu niebiesko-zielone, od spodu niebiesko-białe.
Szyszki
Długości 3-7 cm, zamknięte szerokie na 1,5 cm, otwarte osiągają do 2,5 cm średnicy. Łuski cienkie i giętkie, długości 15 mm. Dojrzewają w 4-6 miesięcy od zapylenia. Nasiona są czarne, długości 2-3 mm, z brązowym, wiotkim skrzydełkiem o długości 5-8 mm.

Kosodrzewina

Kosodrzewina (sosna górska, kosówka właściwa) (Pinus mugo Turra) – gatunek drzewa (lub krzewu) iglastego z rodzaju sosna (Pinus) należący do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje na terenach pasm górskich Europy Środkowej i Południowej w piętrze kosówki powyżej regla górnego a poniżej piętra hal. W Polsce: Tatry, Sudety, Babia Góra i Pilsko, niewielkie stanowiska kosodrzewiny znajdują się również na Policy, Romance, oraz na szczycie Czyrńca. Do lat 90 XX wieku reliktowe stanowisko kosodrzewiny znajdowało się w Beskidzie Niskim (Rezerwat przyrody Kornuty).

Morfologia

Pokrój
Przeważnie krzew o masywnych gałęziach, które płożą się po ziemi, wznoszą ku górze lub wyrastają na boki. Pokrój zmienny, silnie zależny od podgatunku i siedliska. U starszych drzew korona luźna.
Pień
Niski, płożący, o wysokości do 3,5 m. Kora ciemnoszara, lekko spękana, nie łuszczy się. Pędy nagie, młode zielone, następnie drewnieją przybierając barwę brązową.
Liście
Szpilki wyrastają po 2 z krótkopędu, mają długość 3–8 cm i ciemnozielony kolor z połyskiem. Są krótsze i grubsze niż u sosny zwyczajnej, sztywne. Ułożone są gęsto wokół całego obwodu pędu.
Szyszki
Męskie szyszki cylindryczne, długości 10 mm, żółto-czerwone. Szyszki żeńskie początkowo żółto-zielone do purpurowych. Osadzone pojedynczo lub po 2–3 koło siebie, siedzące. Dojrzała szyszka ma średnio 5 cm długości i 2,5 cm szerokości. Tarczki szyszek z wyrostkiem, często zakończonym cienkim kolcem, czarno obrzeżone. Młode szyszki pokryte niebieskawym lub fioletowym nalotem, dojrzałe brązowieją. Nasiona czarne, długości 4 mm, z 7–12 mm skrzydełkiem.
Gatunki podobne
Sosna zwyczajna.

Biologia i ekologia

Szpilki pozostają na drzewie średnio 4–6 lat. Pylenie od maja do lipca. Szyszki nasienne dojrzewają wiosną w trzecim sezonie.

Siedliskiem są zbocza, skalne grzędy, złomowiska skalne i urwiska. Występuje w górach do wysokości 2500 m n.p.m. Powyżej górnej linii lasu tworzy zwartą formację zwaną piętrem kosodrzewiny lub kosówką. W niższych partiach występuje na stanowiskach naturalnych jedynie wzdłuż jałowych urwisk. Ma bardzo małe wymagania glebowe, zajmuje skrajne siedliska – gleby kwaśne i zasadowe, suche i mokre, płytkie jak i głębokie. Preferuje stanowiska nasłonecznione. Odporna na mrozy.

W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla DSAll. Rhododendro-Vaccinienion, podgatunek ssp. rotundata dla Ass. Pino mugo-Sphagnetum[3].

Liczba chromosomów 2n= 24[4]
Systematyka i zmienność

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[5]:

* podrodzaj Pinus
o sekcja Pinus
+ podsekcja Pinus
# gatunek P. mugo

Gatunek wykształca różne formy i bywa dzielony na podgatunki i odmiany, tworzy także mieszańce, które trudno rozróżnić.

* P. mugo subsp. mugo (syn. P. pumilio Haenke, P. montana Miller, P. mughus Scopoli, P. mugo var. pumilio (Haenke) Zenari) – typowa kosodrzewina
* sosna hakowata (P. mugo subsp. uncinata (Ramond) Domin 1935, syn. P. uncinata Ramond ex De Candolle 1805, P. mugo var. rostrata (Antoine) Hoopes) – drzewo uznawane za podgatunek kosodrzewiny lub za osobny gatunek jedynie blisko z nią spokrewniony. Występuje w Pirenejach, zachodnich Alpach na wysokościach 1000-2300 m. Drzewo osiąga 12-20 m.
* sosna drzewokosa (Pinus x rhaetica Brūgger) – krzyżówka sosny górskiej z sosną zwyczajną (P. sylvestris)
o sosna błotna (P. mugo nothosubsp. rotundata (Link) Janchen & Neumayer 1942, P. x rotundata) – jedna z form mieszańca międzygatunkowego P. x rhaetica. Czasem traktowana jako osobny gatunek P. rotundata Link lub (głównie w starszych pracach europejskich) jako P. uliginosa G. E. Neumann ex Wimmer. Dodatkowo używane synonimy: P. humilis Link, P. pseudopumilio (Willk.) Bech, P. obliqua Sauter.

Kosodrzewina krzyżuje się także z sosną bośniacką (P. heldreichii).
Odmiany

Niektóre kultywary ogrodowe:

* ‘Allgaeu’ – odmiana o gęstym i regularnym pokroju.
* ‘Almhütte’ – odmiana bardzo wolno rosnąca.
* ‘Beniamin’ – krzewy bardzo zwarte o półkolistej formie.
* ‘Carstens Wintergold’ – odmiana przebarwiająca się jesienią na żółto.
* ‘Etschtal’ – bardzo wolno rosnąca odmiana, 10-letnia roślina ma 10 cm szerokości i wysokości.
* ‘Fischleinboden’ – pochodząca z Włoch odmiana wyhodowana z ‘czarciej miotły’.
* ‘Fritsche’ – odmiana pochodząca z Czech.
* ‘Fruehlinsgold’ – odmiana o szybszym wzroście i złotych przyrostach wiosną.
* ‘Gnom’ – odmiana o kopulastej formie i jasnych igłach.
* ‘Honneycomb’ – bardzo wolny wzrost, odmiana kulista.
* ‘Humpy’ – o bardzo wolnym wzroście, kulista forma.
* ‘Kobold’ – wolno rosnąca odmiana o grubych pędach.
* ‘Laurin’ – jedna z najczęściej spotykanych odmian tego gatunku.
* ‘Mops’ – odmiana rosnąca bardzo wolno i gęsto, z czasem przyjmuje formę spłaszczonej półkuli.
* ‘Northern Light’ – odmiana o bardzo jasnych przyrostach na wiosnę.

Zagrożenia i ochrona

Gatunek objęty w Polsce ścisłą ochroną na mocy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz. U. z dnia 28 lipca 2004 r.). Dawniej była masowo wypalana i wycinana, aby przygotować tereny pod wypas[6]. Obecnie gatunek nie jest zagrożony.

Roślina umieszczona przez międzynarodową organizację IUCN w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych w grupie gatunków niższego ryzyka (kategoria zagrożenia: LC)[2].
Zastosowanie
Kosodrzewina jest sadzona poza swoim zasięgiem na nadmorskich wydmach

* Wykorzystywana jest do zalesiania obszarów wydm, w tym nadmorskich, umacniania zboczy nasypów. Dobrze toleruje piaszczyste gleby, także zasypywanie pędów przez piasek.
* Zarówno w środowisku naturalnym jak i w miejscach, gdzie została sztucznie nasadzona kosodrzewina odgrywa ważną rolę chroniąc glebę przed erozją i zapobiegając osuwaniu się ziemi oraz lawinom.
* Chętnie sadzona jest w ogródkach w celach dekoracyjnych, np. do formowania żywopłotów. Łatwo rozmnaża się z nasion.
* Igły są źródłem olejku, w Bułgarii stosowane także jako składnik herbaty ziołowej.

Mikrobiota syberyjska

Mikrobiota syberyjska (Microbiota decussata Kom.) – gatunek krzewu należącego do monotypowego rodzaju mikrobiota. Występuje w górach Sichote Aliń powyżej granicy lasu w Rosji.

Pokrój
Niski, rozłożysty
Pień
Osiąga 75-100 cm wysokości.
Liście
Łuskowate, owalne, długości 2 mm, ściśle przylegają do pędu. Na pędach przewodzących występują 4 mm odstające igiełki. Podobne do nich są igły na pędach juwenilnych (młodocianych), które czasami występują w głębi starszych krzewów.
Szyszki
6 x 3 mm, złożone z 2-4 łuskarek. Tylko jedno nasiono w jednej szyszce. Eliptyczne, bez skrzydełek.
Pędy
Drewniejące jasnobrązowe. Drobne gałązki spłaszczone, zielone. W czasie zimy brązowo-fioletowe. Przyrasta ok. 10 cm rocznie.

Zastosowanie

Roślina ozdobna
Jako roślina okrywowa.

Wymagania
Całkowicie mrozoodporna, stanowisko półcieniste.

« Previous Entries