Gniazdko

Figa

Posted by admin

Figowiec pospolity (Ficus carica L.), zwany też figą pospolitą, figą karyjską, drzewem figowym - gatunek drzewa lub krzewu należący do rodziny morwowatych. Prawdopodobnie pochodzi ze środkowo-zachodniej Azji lub Azji Mniejszej. Jest uprawiany w licznych krajach obszaru tropikalnego i subtropikalnego, oprócz okazów uprawianych występują tu także formy zdziczałe.

Charakterystyka

Pokrój
Dwupienne drzewa, osiągające do 15 m wysokości, o szerokostożkowej koronie.
Pień
Korowina jasnoszara, gładka. Wszystkie części rośliny zawierają sok mleczny, którego jednym z głównych składników jest kauczuk.
Liście
Opadające, jednosezonowe. W zarysie okrągłe, 3-7-klapowe, o średnicy do 13 cm. Z wierzchu ciemnozielone, szorstkochropowate, od spodu gruczołkowato owłosione.

Kwiaty
Osadzone są na wewnętrznej ściance dzbankowatej, jakby wydrążonej, mięsistej, zgrubiałej osi kwiatostanowej (na rys. nr 1 to przekrój kwiatostanu). Rośliny żeńskie wytwarzają jedynie żeńskie kwiaty długoszyjkowe o jednym słupku, które są zdolne do wytwarzania nasion po zapyleniu i dają figi jadalne. Rośliny męskie w górnej części “dzbana” zawiązują pięć (najczęściej) kwiatów męskich o 5 pręcikach i 5-działkowym okwiecie, a pod nimi płone, krótkoszyjkowe, kwiaty żeńskie, zwane wyroślami. Służą one błonkówce (osa) Blastophaga psenes jako miejsce do składania jaj. Odwiedzając kwiatostany zarówno drzew męskich jak i żeńskich, jest ona ich jedynym zapylaczem. Sztuczne zapylenie figowca odkryli starożytni Grecy - na drzewach żeńskich zawiesza się wiązki kwitnących gałązek drzewa męskiego zwanego caprificus. Stąd nazwa sztucznego zapylania figowców - to kaprifikacja.
Owoce
Owocostany orzeszkowe zawierające liczne orzeszki; to co w języku potocznym nazywamy owocem figi, w rzeczywistości jest owocostanem rzekomym, powstałym w wyniku rozrośnięcia osi kwiatostanu tworzącym osadki owocostanowe, będące celem uprawy i nazywane figami, które powstają na drzewach żeńskich, na drzewach męskich powstają podobne owoce zwane figami kozimi lub kaprifigami, które są niejadalne. Owoc ma kształt gruszkowaty. Jest owocem jadalnym, zarówno na surowo jak i po przetworzeniu.
System korzeniowy
Mocno rozwinięty.

Odmiany

Obecnie w uprawie są dwie grupy odmian:

* dalmatyńskie - zawiązujące owocostany bez nasion, nie wymagające zapylenia
* smyrnieńskie - wymagające zapylenia naturalnego lub kaprifoliacji i tworzące pestkowce, będące rzeczywistymi owocami z botanicznego punktu widzenia.

Zastosowanie

* Roślina uprawna: uprawiane na terenach śródziemnomorskich, w Gruzji, Armenii, Kalifornii i innych krajach.
o Historia: roślina znana już ludziom neolitu. Pierwsze udokumentowane uprawy w Sumerze, a następnie w Egipcie (zachowały się płaskorzeźby przedstawiające zbiory fig z ok. 2500 r p.n.e.), gdzie figowiec należał do jednej z ważniejszych upraw. W IX w. p.n.e. Grecy rozpoczęli uprawę figowca początkowo na wyspach Morza Egejskiego, a potem rozpowszechnili w całym basenie Morza Śródziemnego. Oni też opracowali sztuczne zapylanie tych roślin.
* Wartości odżywcze: świeże figi zawierają od 12 do 25% glukozy i fruktozy, do 4% pektyny, do 7% celulozy, witaminy C i z grupy B oraz karoten. Są bardzo bogate w sole mineralne, zawierają przeciętnie: potas (1100 mg%), wapń (230 mg%), magnez (120 mg%), fosfor (260 mg%).
* Sztuka kulinarna: figi występują w różnych odmianach, np. ciemnofioletowe są spożywane na surowo, a jasnozielone suszone, (nabierają przy tym charakterystycznej, bursztynowej barwy) i sprasowywane, w której to postaci są najczęściej spotykane w handlu i zaliczane do bakalii. Charakteryzują się one dużą wartością energetyczną, gdyż zawierają 50 - 75% cukrów. Owoce przetwarza się na konfitury, dżemy i konserwy. Są podstawą produkowanego na południu Europy wina figowego. Suszone i podprażone figi stosuje się jako namiastkę kawy, która dzięki substancjom zawartym w bielmie ma lekko orzechowy posmak.
* Figowce często są sadzone w krajach, gdzie rosną jako rośliny wiatrochronne na skrajach plantacji winorośli.
* Drewno figowców jest twarde i zwarte, dzięki czemu w stolarstwie służy do wyrabiania toczonych drobiazgów.
* Medycyna ludowa: w krajach południowych zaleca się figi przy schorzeniach sercowo-naczyniowych i niedokrwistości. Konfitury i odwary z “owoców” medycyna ludowa zaleca na nieżyty żołądka i zaparcia. W Gruzji odwar z liści stosowany jest przy kaszlu i przeziębieniach, a sok mleczny do leczenia ran.

Ciekawostki

* Według Księgi Rodzaju (3.1 - 3.24), gdy pierwsi ludzie przebywając w raju, po skosztowaniu owocu z Drzewa Poznania Dobra i Zła uświadomili sobie, że są nadzy - spletli gałązki figowe i zrobili sobie z nich przepaski. Dlatego określenie “listek figowy” oznacza bardzo skromne, prowizoryczne okrycie, osłaniające coś bardzo wstydliwego.

Echinokaktus

Posted by admin

Echinokaktus (Echinocactus Link & Otto) - rodzaj roślin z rodziny kaktusowatych, obejmujący 16 gatunków. W Polsce niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny doniczkowe. Echinocactus ingens ma także znaczenie religijne dla Indian.

Systematyka

Pozycja w systemie Reveala

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Cactineae Bessey in C.K. Adams, rodzina kaktusowate (Cactaceae Juss.), plemię Echinocacteae Salm-Dyck, rodzaj echinokaktus (Echinocactus Link & Otto)

Wybrane gatunki

* Echinocatus johnsonii Parry ex Engelm.
* Echinocatus polycephalus Engelm. & Bigelow
* Echinocatus setispinus Engelm.
* Echinocatus texensis Hopffer
* Echinocatus uncinatus Galeotti

Dzwonek

Posted by admin

Dzwonek (Campanula) - rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych (Campanulaceae) występujący w naturze w strefie klimatu umiarkowanego na półkuli północnej, z największym zróżnicowaniem gatunkowym w rejonie Morza Śródziemnego i liczący ponad 200 gatunków. Rośliny z kwiatami o koronie dzwonkowatego kształtu, najczęściej fioletowej.

Systematyka

Pozycja w systemie Reveala

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist, podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd Campanulananae Takht. ex Reveal, rząd dzwonkowce (Campanulales Rchb.f.), podrząd Campanilineae Raf., rodzina dzwonkowate (Campanulaceae Juss.), podrodzina Campanuloideae Burnett, plemię Campanuleae Dumort., podplemię Campanulinae R. Schönland in Engl. & Prantl, rodzaj dzwonek (Campanula L.)[1].

Gatunki flory Polski

* dzwonek alpejski (Campanula alpina Jacq.)
* dzwonek Scheuchzera (Campanula scheuchzeri Vill.)
* dzwonek boloński (Campanula bononiensis L.)
* dzwonek brodaty (Campanula barbata L.)
* dzwonek brzoskwiniolistny (Campanula persicifolia L.)
* dzwonek drobny (Campanula cochleariifolia Lam.)
* dzwonek jednostronny (Campanula rapunculoides L.)
* dzwonek karkonoski, dz. Baumgartena (Campanula bohemica Hruby in Polivka, Domin & Podp., syn. C. baumgartenii Becker)
* dzwonek okrągłolistny (Campanula rotundifolia L.)
* dzwonek piłkowany, dz. lancetowaty (Campanula serrata (Kit.) Hendrych, syn. C. napuligera Schur)
* dzwonek pokrzywolistny (Campanula trachelium L.)
* dzwonek rapunkuł (Campanula rapunculus L.)
* dzwonek rozłogowy (Campanula abietina Griseb.)
* dzwonek rozpierzchły (Campanula patula L.)
* dzwonek Scheuchzera (Campanula scheuchzeri Vill.)
* dzwonek skupiony (Campanula glomerata L.)
* dzwonek syberyjski (Campanula sibirica L.)
* dzwonek szczeciniasty (Campanula cervicaria L.)
* dzwonek szerokolistny (Campanula latifolia L.)
* dzwonek wąskolistny (Campanula polymorpha Witasek)

Gatunki uprawiane

* dzwonek Auchera (Campanula aucheri A.DC.)
* dzwonek bladożółty (Campanula ochroleuca Kem.Nath.)
* dzwonek ciemny (Campanula pulla L.)
* dzwonek cienkołodygowy (Campanula filicaulis L.)
* dzwonek czosnaczkolistny (Campanula alliariaefolia Willd.)
* dzwonek dalmatyński (Campanula portenschlagiana Roem. & Schult.)
* dzwonek darniowy (Campanula caespitosa Scop.)
* dzwonek gargański (Campanula garganica Ten.)
* dzwonek istryjski (Campanula istriaca Feer)
* dzwonek karpacki (Campanula carpatica Jacq.)
* dzwonek Kemularii (Campanula kemulariae Fom.)
* dzwonek kłosowy (Campanula spicata L.)
* dzwonek kremowy (Campanula lactiflora M.Bieb.)
* dzwonek kropkowany (Campanula punctata Lem.)
* dzwonek Makaszwilego (Campanula makaschvilii E.Busch)
* dzwonek Malejewa (Campanula maleevii Fedtsch.)
* dzwonek miotełkowaty (Campanula thyrsoidea L.)
* dzwonek ogrodowy (Campanula medium L.)
* dzwonek pierwiosnkolistny (Campanula primulaefolia Brot.)
* dzwonek piramidalny (Campanula pyramidalis Gilib.)
* dzwonek Poszarskiego (Campanula poscharskyana Degen)
* dzwonek Raddego (Campanula raddeana Trautv.)
* dzwonek równolistny (Campanula isophylla Moretti)
* dzwonek sarmacki (Campanula sarmatica Ker.-Gawl.)
* dzwonek skalnicowy (Campanula saxifraga Bieb.)
* dzwonek tracki (Campanula lanata Friv.)
* dzwonek wielkokwiatowy (Campanula grandiflora)
* dzwonek wyprostowany (Campanula incurva Auch.)

Dzięgiel

Posted by admin

Dzięgiel (Angelica L.) – rodzaj bylin z rodziny selerowatych.

Systematyka

Pozycja rodzaju w systemie Reveala

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa dereniowe (Cornidae Frohne & U. Jensen ex Reveal), nadrząd Aralianae Takht., rząd araliowce (Araliales Reveal), rodzina selerowate (Apiaceae Lindl.), podrodzina Angelicoideae Burnett, plemię Angeliceae W.D.J. Koch, podplemię Angelicinae Tausch., rodzaj dzięgiel (Angelica L.)

Gatunki flory Polski

* Dzięgiel leśny (Angelica silvestris L.)
* Dzięgiel litwor (Angelica archangelica L.)

Pozostałe gatunki

* Angelica ampla
* Angelica arguta
* Angelica atropurpurea
* Angelica breweri
* Angelica californica
* Angelica callii
* Angelica canbyi
* Angelica curtisii
* Angelica dawsonii
* Angelica dentata
* Angelica genuflexa
* Angelica grayi
* Angelica hendersonii
* Angelica kingii
* Angelica lineariloba
* Angelica lucida
* Angelica lyallii
* Angelica pinnata
* Angelica roseana
* Angelica scabrida
* Angelica tomentosa
* Angelica triquinata
* Angelica venenosa
* Angelica villosa
* Angelica wheeleri

Dziewanna

Posted by admin

Dziewanna (Verbascum L.) – rodzaj roślin należący do rodziny trędownikowatych. Liczy około 360 gatunków roślin dwuletnich lub bylin, rzadziej jednorocznych i krzewinek. Zamieszkuje głównie Eurazję i północną Afrykę, najwięcej gatunków występuje na terenie Azji Mniejszej i na Wyżynie Irańskiej.

Charakterystyka

Pokrój
W pierwszym roku życia formuje się gęsta, przyziemna różyczka liściowa, w następnym roku wyrasta wzniesiony pęd osiągający u różnych gatunków od 0,5 do 3 m wysokości.
Liście
Duże, skrętoległe, u większości gatunków owłosione.
Kwiaty
Słabo grzbieciste, pięciokrotne, często duże i efektowne. Najczęściej żółte, rzadziej białe, purpurowe, pomarańczowe, niebieskie.
Owoc
Torebka z licznymi, drobnymi nasionami.

Systematyka

Pozycja w systemie Reveala

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida, Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), rodzina trędownikowate (Scrophulariaceae Juss.), podrodzina Verbascoideae Kostel., plemię Verbasceae Dumort., rodzaj dziewanna (Verbascum L.)[1].

Gatunki flory Polski

* dziewanna Chaixa (Verbascum chaixi Vill.)
* dziewanna drobnokwiatowa (Verbascum thapsus L.)
* dziewanna fioletowa (Verbascum phoeniceum L.)
* dziewanna firletkowa (Verbascum lychnitis L.)
* dziewanna kutnerowata (Verbascum phlomoides L.)
* dziewanna olimpijska (Verbascum olympicus Boiss.) - efemerofit
* dziewanna pospolita (Verbascum nigrum L.)
* dziewanna rdzawa (Verbascum blattaria L.)
* dziewanna wielkokwiatowa (Verbascum densiflorum Bertol, syn. V. thapsiforme Schrad.)
* Verbascum virgatum Stokes - efemerofit
* Verbascum sinuatum L. - efemerofit

Gatunki uprawiane

* dziewanna czarnomorska (Verbascum gnaphaloides Bieb.)
* dziewanna jedwabista (Verbascum bombyciferum Boiss.)
* dziewanna ogrodowa (Verbascum x hybridum hort.)
* dziewanna przygięta (Verbascum flexuosum Wulf.)
* dziewanna stożkowata (Verbascum pyramidatum Bieb.)
* dziewanna wiechowata (Verbascum paniculatum Wulf.)
* dziewanna zakaukaska (Verbascum gossypium Bieb.)

Ciekawostki

Wiele gatunków dziewanny to rośliny lecznicze lub ozdobne. Ze względu na preferencję gleb słabych, ukuto porzekadło: Gdzie rośnie dziewanna, tam bez posagu panna. Balladyna z utworu Juliusza Słowackiego była piękna jak dziewanna.

« Previous Entries Next Entries »