Niecierpek balsamina
Niecierpek balsamina (Impatiens balsamina L.) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny niecierpkowatych. Pochodzi z południowej Azji (Indie i Birma), ale rozprzestrzenił się gdzieniegdzie poza tym rejonem rodzimego występowania. Na wyspach Oceanii jest uznawany za gatunek inwazyjny.
Morfologia
Roślina osiągająca 20–75 cm wysokości. Liście lancetowate do 9 cm długości, na brzegu głęboko ząbkowane. Kwiaty osadzone w kątach liści pojedynczo lub po dwa. U różnych odmian mają kolor biały, różowy, purpurowy lub czerwony.
Zastosowanie
Jest często uprawiany, również w Polsce jako roślina ozdobna. W Polsce uprawia się go jako roślinę jednoroczną na rabatach, balkonach, w doniczkach. Kwitnie przez całe lato, do pierwszych przymrozków.
Uprawa
Wysiew nasion w marcu – kwietniu w ciepłym inspekcie. Na miejsce stałe wysadzać w końcu maja. Wymaga gleby żyznej, próchniczej, dostatecznie wilgotnej. Aby zmusić roślinę do bardziej zagęszczonego, krzaczastego pokroju i silniejszego kwitnienia wskazane jest przycinanie pędów.
Kocanki ogrodowe
Kocanki ogrodowe – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Znany jest pod nazwą łacińską Helichrysum bracteatum (Vent.) Andrews). Nazwa ta jest już nieaktualna, gdyż według nowszych ujęć taksonomicznych gatunek ten został przeniesiony do rodzaju Xerochrysum. Na razie nie utworzono nowej nazwy polskiej i w dalszym użyciu jest nazwa kocanki ogrodowe. Pochodzi z Australii. Jest w wielu krajach świata uprawiany jako roślina ozdobna.
Morfologia
Łodyga – Prosta, wzniesiona, pusta wewnątrz, o wysokości do 1 m.
Kwiaty – Zebrane w spore koszyczki złotożółtej barwy i średnicy do 5 cm.
Zastosowanie i uprawa
Jednoroczna roślina ozdobna uprawiana na rabatach. Szczególnie nadaje się na suche bukiety, gdyż po wysuszeniu długo zachowuje świeże kolory. Wymaga słonecznego stanowiska i przepuszczalnej gleby. Rozmnaża się przez nasiona. Obecnie występuje wiele kultywarów. Już w połowie XIX wieku ogrodnicy wyhodowali wiele kultywarów o większych koszyczkach, niż u typowej formy, w kolorach różowych, brązowo-czerwonych, żółtych, purpurowych. Kultywary te są równocześnie bardziej żywotne.
Kobea pnąca
Kobea pnąca, sępota pnąca (Cobaea scandens) – gatunek rośliny należący do rodziny wielosiłowatych. Pochodzi z Ameryki Środkowej (z rejonów środkowego Meksyku), rozprzestrzenił się dziko na Nowej Zelandii i na Filipinach. W Polsce jest uprawiany jako roślina ozdobna. Nazwa rodzajowa pochodzi od nazwiska jezuickiego misjonarza Barnabasza Cobo.
Morfologia
Pokrój – Pnącze osiągające w Polsce długość przeważnie do 3 m, ale przy wieloletniej uprawie może osiągnąć nawet 7 m. Ma purpurowo podbarwione, wiotkie i kruche pędy. Do podpór przyczepia się wąsami czepnymi, również purpurowo podbarwionymi.
Liście – Ulistnienie skrętoległe. Liście duże, parzyście pierzasto złożone z 4–6 listków, nagie i zakończone wąsami czepnymi. Jesienią przebarwiają się na czerwono-fioletowy kolor.
Kwiaty – Wyrastają na długiej szypułce, są duże (średnica do 3 cm), dzwonkowatego kształtu o kolorze białym, różowym, czerwonym lub fioletowym (w zależności od odmiany). Młode kwiaty są zielonawe, żywych barw nabierają podczas kwitnienia. Kwitnie od lipca do października, nierównomiernie. Pojedyncze kwiaty kwitną 1–2 dni.
Zastosowanie
Szczególnie nadaje się do okrywania pergoli, altan, krat, może być rozpięta na ogrodzeniach czy na ścianie domu. Jest w Polsce przeważnie uprawiana jako roślina jednoroczna, gdyż nie jest odporna na przemarzanie, ale jeżeli jest uprawiana w pojemniku, to można ją (po przycięciu pędów 15 cm nad ziemią) przez zimę przechować w pomieszczeniu. Przezimowana roślina zakwita dużo wcześniej (bo już w maju) od otrzymanej z siewu.
Uprawa
- Wymagania. Potrzebuje żyznej, próchnicznej i stale lekko wilgotnej gleby. Najlepiej rośnie w pełnym słońcu, ale może też rosnąć w półcieniu. Ze względu na kruche pędy stanowisko musi być osłonięte od silnych wiatrów.
- Sposób uprawy. Przez lato nawozi się rozcieńczonym nawozem co 2–3 tygodnie. W czasie suszy podlewa się. Jeżeli była uprawiana w pojemniku, to przez zimę pojemnik z kobeą przechowuje się w chłodnym, ale świetlistym pomieszczeniu umiarkowanie podlewając. Na początku lutego przenosi się go do cieplejszego i świetlistego pomieszczenia.
- Rozmnażanie. Rozmnaża się z nasion. Aby zdążyła zakwitnąć, muszą one być już w lutym wysiane po 2–3 do doniczek przetrzymywanych w ciepłym i świetlistym pomieszczeniu (najlepiej w ogrzewanej szklarni). Kiełkują po około 20–25 dniach. Otrzymane sadzonki wysadza się do gruntu lub pojemników pod koniec maja. Roślina musi mieć dość solidne podpory. Można również w czasie lata rozmnażać przez sadzonki otrzymane z pędów zarówno zielnych, jak i zdrewniałych. Rośliny z tych sadzonek, po przezimowaniu, zakwitną w następnym roku.
Gazania lśniąca
Gazania lśniąca (Gazania rigens) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Pochodzi z Afryki Południowej[2]. W wielu krajach świata roślina ta jest uprawiana.
Morfologia
Bylina o wysokości do 30 cm. Niemal całobrzegie liście zebrane są w różyczki liściowe. Na spodniej stronie są białawe. Kwiaty zebrane w koszyczki. Kwitnie w kolorach: żółtych, pomarańczowych i czerwonych oraz w mieszankach tych kolorów. Ma kwiaty pojedyncze, rzadziej podwójne. Odmiana Gazania rigens var leucolaena ma liście srebrzystozielone po obydwu stronach, zaś G. r. var uniflora ma mniejsze kwiaty na krótkich szypułkach.
Zastosowanie
Jest uprawiana jako roślina ozdobna. Nadaje się na rabaty kwiatowe. Dzięki temu, że jej różyczki liściowe zwarcie pokrywają teren, może też być uprawiana jako roślina okrywowa. Można ją też uprawiać w pojemnikach na balkonach, w altanach, itp. (ale na dobrze oświetlonych miejscach). Obecnie rzadko już uprawia się czyste formy gatunku, większość nowych odmian ozdobnych to mieszańce kilku gatunków południowoafrykańskich.
Uprawa
W Polsce ze względu na klimat jest uprawiana jako roślina jednoroczna. Wymaga stanowiska w pełnym słońcu, zaś podłoże powinno być raczej suche, piaszczyste i przepuszczalne. Gazanie należy kupować w maju i sadzić bezpośrednio do gruntu. Sadzonki powinny być duże o zdrowych liściach. Małe sadzonki ze “zwiędłymi” liśćmi zwykle słabo się przyjmują i późno kwitną. W czasie suszy rośliny potrzebują podlewania. Kwitnie od czerwca do października.
Floks Drummonda
Floks Drummonda, płomyk Drummona (Phlox drummondii) – gatunek rośliny z rodziny wielosiłowatych. Pochodzi z Ameryki Północnej, głównie z Teksasu i Meksyku, gdzie jest popularną rośliną ozdobną. Jest uprawiany w licznych krajach jako roślina ozdobna.
Morfologia
Roślina dorasta do wysokości 40 cm. Łodyga rozgałęziona i owłosiona, liście lancetowate lub owalnolancetowate. Typowa forma gatunku zakwita w kolorze czerwonym kwiatami zebranymi w wierzchotki. Odmiany ozdobne mają kwiaty również w innych kolorach: białym, różowym, fioletowym i w różnych odcieniach tych kolorów, u niektórych są kwiaty z oczkiem lub odmiennego koloru plamą wewnątrz korony. Kwitną od końca czerwca do jesiennych przymrozków. Owocem jest torebka z szarobrązowymi, chropowatymi nasionami.
Odmiany
Liczne odmiany ogrodnicy dzielą na 3 grupy:
- ‘Gigantea’ – o wysokości 40–60 cm
- ‘Grandiflora’ – o wysokości do 30 cm
- ‘Nana compacta’ – o wysokości 15–20 cm.
- ‘Sternenzauber’ (synonim ‘Twinkle’) o gwiazdkowatych, zaostrzonych płatkach
Zastosowanie
W Polsce floks Drummonda jest uprawiany jako ozdobna roślina jednoroczna. Nadaje się głównie do tworzenia grup kwiatowych na kwietnikach i rabatach, czasami sadzi się go też w pojemnikach i skrzynkach balkonowych na balkonach, w altanach. Na rabatach zazwyczaj uprawia się go w większych grupach. Różowe floksy dobrze komponują się z białą lobularią nadmorską lub cytrynowożółtą aksamitką, czerwone zaś z pomarańczowymi aksamitkami lub fioletowym żeniszkiem meksykańskim. Jest uprawiany również na kwiat cięty.
Uprawa
- Wymagania. Najlepiej rośnie na przepuszczalnej, lekkiej, żyznej i stale wilgotnej glebie. Najlepsze jest stanowisko słoneczne, ale może rosnąć także w półcieniu.
- Sposób uprawy. Uprawia się z nasion, które w marcu wysiewa się do inspektu lub w ogrzewanym i oświetlonym pomieszczeniu. Wysadza się na stałe miejsce po 15 maja. Można też wysiewać w kwietniu bezpośrednio w ogrodzie (młode sadzonki są odporne na wiosenne przymrozki). W ciągu lata należy 3–4 razy zasilić rozcieńczonymi nawozami mineralnymi. W czasie suszy należy podlewać.