Wiciokrzew pomorski
Wiciokrzew pomorski, (syn. suchokrzew pomorski) Lonicera periclymenum L. – gatunek rośliny wieloletniej, zdrewniałego pnącza, należący do rodziny przewiertniowatych. Występuje w Europie i północnej Afryce (w Maroku)[2]. Przez Polskę przebiega wschodnia granica jego zwartego zasięgu – w Polsce na stanowiskach naturalnych występuje głównie w północno-zachodniej Polsce oraz na Śląsku.
Morfologia
Pokrój
Krzew pnący osiągający wysokość do kilkunastu metrów. Owija się wokół podpór (np. pni drzew).
Łodyga
Roczne pędy okrągłe. Pączki stożkowate, okryte wieloma łuskami, dość duże, odstające od pędów.
Liście
ulistnienie naprzeciwległe. Liście krótkoogonkowe, o długości 4-6 cm, eliptyczne, za młodu owłosione, z wierzchu błyszczące, ciemnozielone.
Kwiaty
Wyrastają po 3-12 w pęczkach na szczytach pędów. Mają grzbiecistą koronę o długiej rurce i dobrze widoczne podkwiatki. Płatki białoróżowej lub żółtawej barwy.
Owoc
Ciemnoczerwone, kuliste jagody.
Biologia i ekologia
Roślina światłolubna, spotkać ją można tylko w świetlistych lasach, zaroślach, zbiorowiskach okrajkowych. Najliczniej występuje u nas wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Kwiaty przyjemnie i dość silnie pachną, szczególnie wieczorem. Przedprątne kwiaty kwitną od maja do lipca, zapylane są przez owady. Roślina miododajna. Kwiaty mają tak długi kielich, że mogą być zapylane tylko przez motyle z rodziny zawisaków. Trzmiele i pszczoły radzą sobie w ten sposób, że wygryzają otwór i spijają nektar, nie doprowadzając do zapylenia.W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy Quercetea robori-petraeae, związku Pruno-Rubion fruticosi i zespołu Frangulo-Rubetum plicati.
Roślina trująca: Owoce są trujące.
Ochrona
Roślina objęta ścisłą ochroną gatunkową.
Zastosowanie
Jest często uprawiany w różnych odmianach jako roślina ozdobna. Nie ma żadnych wymagań co do gleby. W Polsce jest w pełni mrozoodporny (strefy mrozoodporności 4-10[4]). Nie wymaga cięcia. Wymaga słonecznego stanowiska, ale w półcienistym też będzie rosnąć, tylko słabiej zakwitnie. Wymaga podpory (np. pergoli), do której należy ją podwiązywać.
Ciekawostki
* Nazwę łacińska nadał roślinie Linneusz na cześć Adama Lonitzera – niemieckiego lekarza i botanika z XVI wieku.
Rdestówka Auberta
Rdestówka Auberta, rdest Auberta (Fallopia aubertii) – gatunek rośliny z rodziny rdestowatych. W stanie naturalnym występuje w zachodnich Chinach[2]. W Polsce jest uprawiany i przejściowo dziczejący (efemerofit).
Morfologia
Pokrój
Szybkorosnące pnącze (do 8 m rocznie).
Łodyga
Cienkie, elastyczne pędy wiją się lewoskrętnie wokół podpór do wysokości ok. 15 m.
Liście
Pojedyncze, sercowate, krótkoogonkowe.
Kwiaty
Delikatne, białe, drobne i niepozorne, zebrane w długie, luźne wiechy o długości do 30 cm, słabo pachnące. Kwitnie od lipca do późnej jesieni.
Zastosowanie i uprawa
* Jest uprawiany od 1899 roku jako roślina ozdobna. Jest najszybciej rosnącym pnączem w naszym klimacie. Szybki wzrost i wytwarzanie ogromnej masy zieleni są największą jego zaletą. Nadaje się szczególnie na obsadzanie nieładnych ogrodzeń oraz wszędzie tam, gdzie zależy nam na szybkim zasłonięciu terenu.
* Rozmnaża się go z odkładów. Ze względu na silny przyrost masy wymaga silnych podpór. Jest Odporny na zanieczyszczenia w miastach i rejonach przemysłowych. W surowe zimy może przemarzać, lecz na wiosnę szybko odrasta. Wymaga miejsc nasłonecznionych lub półcienistych. Wymaga żyznej gleby, w odróżnieniu od innych gatunków rdestówek toleruje glebę o odczynie zasadowym.
Powojnik Jackmana
Powojnik Jackmana (Clematis ×jackmanii Moore) – mieszaniec roślin z rodzaju powojników, powstały ze skrzyżowania Clematis lanuginosa i Clematis viticella[2]. Jest pierwszym wielkokwiatowym mieszańcem, otrzymano go jeszcze w 1812 i nadal jest uprawiany[3] . Obecnie jego formę pierwotną traktuje się jako odmianę, występuje pod nazwą “Jackmanii”.
Morfologia
Łodyga
Pędy cienkie i wiotkie, dorastające do 3-4 m, czepiają się podpór ogonkami liściowymi.
Liście
Dolne nieparzystopierzaste, górne często pojedyncze .
Kwiaty
Pojedyncze, bardzo duże o średnicy 10-15 cm, w kolorze ciemnofioletowym, osadzone na szypułkach o długości 10-14 cm. Płatków korony 4 – 6, pręciki i słupki liczne. Okres kwitnienia przypada od czerwca do września.
Owoc
niełupki z ościstymi wyrostkami.
Zastosowanie i uprawa
* Roślina ozdobna: powojniki uważane są za najpiękniejsze rośliny wśród roślin pnących i sadzone są w celach ozdobnych na balkonach i w ogrodach przydomowych.
* Wymagania. Wymaga żyznej i wilgotnej gleby z dużą ilością próchnicy[3]. Odczyn gleby musi być obojętny lub lekko alkaliczny (pH 6 – 7). Najlepsze jest stanowisko słoneczne, ale korzenie i dolna część rośliny powinny znajdować się w cieniu. Powojniki nie lubią wietrznych miejsc oraz są bardzo wrażliwe na suszę i niską wilgotność powietrza. Nie są zupełnie odporne na mróz.
* Uprawa. Sadzi się ukorzenione sadzonki w dole o rozmiarach 40 × 40 cm, wypełnionym wcześniej przygotowaną żyzną ziemią[4] . Rozrośnięte rośliny nawozi się kilkakrotnie (nie dłużej niż do końca lipca) nawozami wieloskładnikowymi[4]. Pędy przycina się na wysokości 30 – 40 cm nad ziemią. Roślina wymaga podpór, czasami trzeba przymocowywać pędy. Na zimę należy dolną część powojnika okryć korą lub gałęziami.
Szkodniki. Choroby
* mączniak prawdziwy – na liściach i pędach pojawia się mączysty nalot. Groźna choroba. Zaatakowane pędy usunąć i spalić, całą roślinę kilkakrotnie opryskiwać odpowiednimi fungicydami.
* mszyce – występują rzadko i są łatwe do zwalczenia preparatami owadobójczymi.
* uwiąd – całe rośliny lub pojedyncze pędy więdną i zamierają . Groźna choroba. Kupować tylko zdrowe okazy, w razie wystąpienia choroby usuwać chore pędy i podlewać ziemię preparatami grzybobójczymi.
Powojnik górski
Powojnik górski (Clematis montana) – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.). Pochodzi z obszarów Azji (Chiny, Tajwan, Afganistan, Butan, Indie, Nepal, Pakistan). Jest uprawiany w wielu krajach świata.
Morfologia
Pokrój
Pnącze o zdrewniałych łodygach, w młodości słabo omszonych, potem nagich. Rośnie bardzo szybko i osiąga wysokość do 8 m[3] .
Liście
U typowej formy gatunku (dziko rosnącej) żywozielone, trójliskowe osadzone na ogonkach o długości do 9 cm. Listki ok. 10 cm, głęboko ząbkowane, ostro zakończone na krótkich ogonkach.
Kwiaty
Osadzone w kątach liści na zeszłorocznych pędach, pojedynczo lub w pęczkach do 5. Są mniejsze niż u mieszańców ogrodowych. Zwykle o średnicy do 5 cm, otwarte, z czterema działkami korony, u typu koloru białego, a u odmian również kremowe i różowe, pręciki żółte. Szypułki kwiatowe cienkie, do 10 cm. Niektóre odmiany tego gatunku mają większe kwiaty. Okres kwitnienia przypada od maja do czerwca[3].
Owoce
Duże, długość – 7 mm, szerokość – 4 mm, nagie z pierzastymi szyjkami o dł. 5 cm. Dojrzewają w sierpniu.
Roślina trująca
Trujące są sok, liście, kwiaty i owoce.
Zastosowanie
Jest uprawiany w ogródkach jako roślina ozdobna. Szczególnie przydatny jest do zasłonięcia mało efektownych ścian czy murów. Jego pąki i młode pędy mogą przemarzać, z tego też względu należy go sadzić w miejscach osłoniętych i cieplejszych[3]. Niektóre uprawiane odmiany to[4]:
* `Rubens`– o młodych liściach ciemnopurpurowych, potem brązowozielnych i kwiatach nieco większych niż u typu, w kolorze różowym.
* `Elizabeth` – o różowych kwiatach i purpurowoczerwonych liściach
* `Tetrarose` – o różowych, bardzo dużych kwiatach
Powojnik alpejski
Powojnik alpejski (Clematis alpina) – gatunek pnącza z rodzaju powojników, występuje w Europie i Azji (Syberia, Kirgistan, Mongolia)[2]. Jest to jeden z trzech gatunków występujących w Polsce w stanie naturalnym, rośnie najczęściej w Tatrach, także w Pieninach, Gorcach, Beskidzie Niskim i w Bieszczadach. Jest także uprawiany, jako roślina ozdobna.
Morfologia
Łodyga
Pnąca się, drewniejąca, dorasta do 2 m. Przytrzymuje się podpór ogonkami liściowymi.
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe, liście podwójnie trójdzielne, o długich ogonkach.
Kwiaty
Pojedyncze, szerokodzwonkowate, osadzone na długich szypułkach, zwisłe, czteropłatkowe, o średnicy 4–6 cm są nieco mniejsze niż u mieszańców ogrodowych, w kolorze niebieskofioletowym. W środku widoczne są liczne, białe prątniczki (zredukowane pręciki), które są o połowę krótsze od działek. Spotykane są także odmiany o kwiatach białych, różowych i czerwonobrązowych. Kwiaty pojawiają się na zdrewniałych, zeszłorocznych pędach.
Owoce
Drobne niełupki zebrane w gęsty kulisty owocostan. Poszczególne niełupki posiadają wydłużony, pierzasty dzióbek powstały z szyjki słupka.
Biologia i ekologia
Pnącze, chamefit. Okres kwitnienia przypada od maja do sierpnia. Siedlisko: rośnie w lasach i zaroślach, wśród kosówki, od pogórza po piętro subalpejskie, najczęściej wzdłuż rzek, przeważnie na podłożu wapiennym, rzadziej na krzemianowym. Cała roślina jest lekko trująca. Przy doustnym spożyciu powoduje biegunkę, skurcze i podrażnienia skóry. W stanie wysuszonym nie powoduje już podrażnień skóry.
Zastosowanie
Roślina ozdobna: ze względu na atrakcyjny wygląd, mrozoodporność oraz małe wymagania liczne odmiany uprawiane są jako rośliny ozdobne. Jest także bardziej odporny na warunki glebowo-klimatyczne od mieszańców ogrodowych, jest całkowicie mrozoodporny i zakwita bardzo wcześnie[4]. W uprawie znajduje się nie tylko typowa forma gatunku, ale również inne, bardziej ozdobne kultywary, np. `Frances Rivis` o dużych kwiatach.