Gniazdko

Celozja srebrzysta

Celozja srebrzysta, grzebionatka właściwa, celozja grzebieniasta, koguci grzebień (Celosia argentea L.) – gatunek rocznej rośliny z rodziny szarłatowatych. Roślina rozpowszechniona jako chwast w strefie tropikalnej i zwrotnikowej o trudnym do ustalenia regionie pochodzenia (prawdopodobnie Indie). W tropikach szeroko rozpowszechniony chwast.

Morfologia

Osiąga wysokość do 50 cm. Liście pojedyncze, jajowato-lancetowate, żywozielone. Kwiaty zebrane w gęste kwiatostany w kolorze szkarłatnym lub żółtawym.

Zmienność

Znane są trzy odmiany, czasem traktowane jako odrębne gatunki:

• Celosia argentea var. argentea
• Celosia argentea var. cristata. Należą tu rośliny, których kwiatostany tworzą charakterystyczne grzebienie
• Celosia argentea var. plumosa. Należą tu rośliny o wzniesionych, puszystych kwiatostanach złożonych z drobnych, zdeformowanych kwiatów

Zarówno wśród odmiany cristata, jak i plumosa występuje wiele kultywarów.

Zastosowanie. Jest uprawiana jako roślina ozdobna. Ze względu na klimat w Polsce uprawiana jest głównie jako roślina szklarniowa lub jako jednoroczna roślina ozdobna na rabatach, z rozsady wyprodukowanej wcześniej w szklarniach przez specjalistów. Często uprawiana jest na kwiat cięty (głównie w szklarniach), istnieją też odmiany karłowate uprawiane jako rośliny pokojowe.

Uprawa. Znosi bardzo dobrze nawet największe upały. Wymaga stanowisk w pełnym słońcu, żyznej, przepuszczalnej i świeżej gleby. Rozmnaża się ją z nasion.

Begonia stale kwitnąca

Begonia stale kwitnąca, ukośnica stale kwitnąca, begonia trwała, ukośnica trwała (Begonia ×semperflorens-cultorum hort.) – grupa kultywarów – mieszańców otrzymana przez ogrodników w wyniku krzyżowania B. cucullata var. cucullata (syn. B. semperflorens) z innymi, dzisiaj już niemożliwymi do ustalenia gatunkami begonii. Kultywary te są uprawiane w licznych krajach świata jako rośliny ozdobne. Podawana często przez ogrodników ich nazwa łacińska B. semperflorens jest obecnie uznawana za błędną.

Morfologia

Ma pokrój miniaturowego krzewu. Wysokość do 50 cm, mięsiste łodygi, niekiedy czerwono nabiegłe. Liście również mięsiste, niesymetryczne, ząbkowane, w kształcie jajowatym lub owalnym. Są połyskujące i mają kolor żywozielony, a u niektórych kultywarów czerwono-brązowy. Kwiaty okazałe, wyrastające pojedynczo lub po kilka sztuk na szczycie łodygi, barwy od białej poprzez róż do czerwonej. Kwitnie nieustannie od lata do późnej jesieni (w krajach o cieplejszym klimacie kwitnie przez większą część roku) i stąd pochodzi jej nazwa. Wytwarza bardzo liczne kwiaty, zarówno pojedyncze, jak i pełne. Jest rośliną rozdzielnopłciową, kwiaty składają się z listków okwiatu niezróżnicowanego na kielich i koronę. Kwiaty męskie zbudowane są z 4 listków okwiatu i zakwitają wcześniej, kwiaty żeńskie zbudowane są z 5 listków okwiatu. Owocem jest torebka z brązowymi, bardzo drobnymi nasionami.

Zastosowanie

Przez ogrodników zaliczana jest do grupy begonii o ozdobnych kwiatach. Jest dość popularną rośliną ozdobną, szczególnie często używana jest w miastach na obwódki kwiatowe i do obsadzania rabat i pojemników kwiatowych. Bywa też uprawiana w pojemnikach na balkonach, w altanach, na zewnętrznych parapetach okiennych. Jest rośliną jednoroczną. Może być też uprawiana jako roślina pokojowa.

Uprawa

• Wymagania. Najlepiej rośnie na żyznej, próchnicznej glebie o lekko kwaśnym odczynie. Może rosnąć na stanowisku słonecznym, lub półcienistym. Wymaga stale wilgotnej gleby i źle znosi suszę, w lecie konieczne jest regularne podlewanie.
• Rozmnażanie. Głównie przez nasiona. Wysiewa się je w styczniu-lutym do skrzynek w szklarni, przy temperaturze 20-22^oC. Siewki pikuje się po 3 tygodniach od wysiewu, gdy mają 2 listki, potem jeszcze dwukrotnie; po miesiącu i w drugiej połowie kwietnia. Na stałe miejsce wysadza się sadzonki w drugiej połowie maja. Można też rozmnażać z sadzonek pędowych, ale otrzymane z nich na wiosnę rośliny potrzebują czasu na rozrośnięcie się i zakwitną dopiero jesienią.

Niektóre kultywary

• `Gin` – liście ciemnozielone, kwiaty różowe
• `Coctail` – brązowe liście i pojedyncze kwiaty
• `Orange Sherbet` – liście zielone, kwiaty pomarańczowe
• `Whiskey` – liście bladobrązowe, kwiaty białe
• `Wodka` – liście ciemnozielone, kwiaty wybitnie czerwone

Aster chiński

Aster chiński (Callistephus chinensis (L.) Nees L.) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Nazwa polska jest myląca, bowiem w istocie gatunek ten nie jest obecnie zaliczany przez botaników do rodzaju aster (Aster), lecz do innego rodzaju – Callistephus. Nazwa aster chiński, pochodząca od łacińskiej nazwy Aster chinensis, nadanej temu gatunkowi przez Karola Linneusza, tak się jednak utrwaliła, że funkcjonuje do dzisiaj. Wprowadzona została nowa nazwa tego gatunku – gwiazdosz chiński, ale nie zyskała jak dotąd popularności. Roślina pochodzi z Chin i Japonii, w Polsce jest uprawiana jako jednoroczna roślina ozdobna.

Morfologia

Łodyga – Wzniesiona, gęsto ulistniona, słabo rozgałęziająca się. Typowa forma w swoim naturalnym siedlisku osiąga wysokość 70-90 cm. Odmiany uprawne (kultywary) są zwykle niższe.

Liście – Jajowate, grubo ząbkowane lub wcinane.

Kwiaty – Zebrane w duże kwiatostany – koszyczki, przeważnie pojedynczo wyrastające na szczytach pędów. W uprawie występują zwykle kultywary o pełnych kwiatach w całej niemal gamie barw – od białej poprzez różową, czerwoną, niebieską do fioletowej. W zależności od odmiany mogą składać się z kwiatów języczkowych i rurkowych, lub tylko z kwiatów języczkowych. Kwiaty rurkowe mają żółtą barwę. Kwitnie długo – od połowy lipca do pierwszych przymrozków.

Owoce – Podłużne, beżowego koloru niełupki.

Odmiany

Istnieje ok. 1000 odmian. Ze względu na budowę koszyczków dzieli się je na kilka grup:

• astry pojedyncze – kwiaty języczkowe występują tylko na zewnątrz koszyczka w 1-2 okółkach, zaś kwiaty rurkowe wypełniają wnętrze koszyczka
• astry rurkowe – mają silnie rozwinięte kwiaty rurkowe, kwiaty języczkowe nieduże, tworzące 1-2 okółki na obrzeżu koszyczka
• astry języczkowe – wszystkie kwiaty w koszyczku są języczkowe. Przez ogrodników nazywane są też astrami pełnymi i zwykle są najczęściej uprawiane. Wyróżnia się wśród nich kilka podgrup:
  • astry dachówkowe
  • astry piwoniowe
  • astry chryzantemowe
  • astry koronowe (o kwiatach czerwonych lub fioletowych)
  • astry igiełkowe
  • astry pomponowe

Ze względu na wysokość odmiany dzieli się także na wysokie, średnio wysokie i karłowate, zaś ze względu na porę kwitnienia na wczesne, średnio wczesne i późne.

Uprawa

• Wymagania: Lubi słoneczne miejsca, żyzną i próchniczną glebę. Musi ona być stale wilgotna, ale nie może jednak być zbyt mokra, gdyż wówczas astry stają się podatne na groźną chorobę – fuzariozę. Z kolei na zbyt suchych glebach odmiany o kwiatach pełnych stają się nieładne – wnętrze koszyczka jest „puste”, zamiast kwiatów języczkowych ma kwiaty rurkowe.

• Uprawa: Uprawia się z nasion, które wysiewa się w inspekcie pod koniec marca. Optymalna temperatura podczas kiełkowania to 12-14° C. Po wzejściu siewki się pikuje, a na stałe miejsca wysadza na początku maja. Dla odmian wysokich najlepszy jest rozstaw 30 × 35 cm, a dla karłowatych 20 × 25 cm. Dobrze już ukorzenione rośliny należy co 2 tygodnie nawozić rozcieńczonym nawozem wieloskładnikowym. W razie suszy niezbędne jest podlewanie.

Wilec purpurowy

Wilec purpurowy (Ipomoea purpurea) – gatunek roślin zielnych należący do rodziny powojowatych. W Polsce uprawiany jako roślina ozdobna i przejściowo dziczejący (efemerofit).

Charakterystyka

Łodyga – Pnąca się, owijająca się wokół podpór. Osiąga wysokość do 3 m.

Liście – Ciemnozielone, sercowate, ogonkowe.

Kwiaty – W kształcie szeroko rozwartego kielicha, o średnicy do 4 cm. Mają kolor u różnych odmian od białego poprzez różowy, purpurowy,purpurowofioletowy niebieski do fioletowego.

Zastosowanie

Roślina ozdobna służąca do okrywania ogrodzeń, balkonów, altan. Można go uprawiać w zwykłej ziemi ogrodowej, jednak lepiej rośnie w wapiennej i żyznej ziemi. Wymaga stałego podlewania. Dobrze rośnie w słońcu, ale może też rosnąć w półcieniu. Uprawiany jest z nasion, które wysiewa się na początku marca bezpośrednio do doniczek czy skrzynek balkonowych. Należy wysiewać po 2-3 nasiona w odstępie co 10 cm. Podczas lata zasilać co 2-3 tyg. rozcieńczonymi nawozami.

Nasturcja większa

Nasturcja większa (Tropaeolum majus L.) – gatunek byliny (a w uprawie rośliny rocznej) z rodziny nasturcjowatych (Tropaeolaceae). Ojczyzną nasturcji wielkiej jest Peru i Boliwia. Jest zadomowiona na Wyspach Juan Fernandez położonych na zachód od Chile. Spotyka się także nasturcję zdziczałą (na Maderze, w różnych częściach Europy, w Chinach i Brazylii). Do Europy Środkowej przywiózł ją Holender Bewering w roku 1684. W Polsce jest uprawiana jako roślina ozdobna.

Charakterystyka

Pokrój – Roślina o płożących się lub wspinających się pędach, których długość dochodzi do 3–4 m.

Liście – Tarczowate, na długich ogonkach, jasnozielone.

Kwiaty – Lekko grzbieciste, wyrastające w kątach liści na długich szypułkach. U różnych odmian mają barwę od żółtej poprzez pomarańczową do ciemnoczerwonej. Kwitnie od maja do jesieni.

Owoc – Szarobeżowy, żebrowany orzeszek^[1].

Zastosowanie

• Roślina lecznicza

• • Surowiec zielarski: nasiona (Semen Tropaeoli). Zawierają glikozyd glikotropeolinę, z której w wyniku fermentacji – po uszkodzeniu łupiny nasiennej – powstaje izocyjanat benzylu, stanowiący główny składnik olejku lotnego zawartego w nasionach. Oprócz tego stwierdzono obecność bardzo skutecznych, lecz mało trwałych antybiotyków.
  • Działanie: działa silnie na chorobotwórcze bakterie, zwłaszcza atakujące drogi moczowe (zapalenie dróg moczowych) i oddechowe (zapalenie płuc i grypa).
  • Zbiór i suszenie: Dojrzałe owoce zbiera się w sierpniu i wrześniu, dosusza je w przewiewnym miejscu i wyłuskuje nasiona (stopniowe i nieregularne dojrzewanie owoców utrudnia zbiór, co powoduje często znaczne ich straty).
• Roślina ozdobna – uprawiana w licznych i różniących się barwą kwiatów odmianach w ogrodach i parkach. Ozdobne są kwiaty, jak również liście. Uprawia się ją na rabatach kwiatowych, szczególnie zaś nadaje się na balkony, altany, pergole, siatki, płoty itp. Czasami uprawiana jest również na kwiat cięty.

Wybrane odmiany

• ‘Alaska’ – ma krzaczasty pokrój i jasnozielone, kremowo nakrapiane liście. Kwiaty kremowe, pomarańczowe, czerwone lub żółte.

Uprawa

Uprawiana jest głównie przez wysiew owoców. Sieje się je zazwyczaj pod koniec kwietnia lub w maju kupkami po 2–3 owoce, wprost do gruntu, w rozstawie 30-40 × 25 cm. Nie ma specjalnych wymagań co do gleby i nie wymaga nawożenia. Jeżeli rośnie w żyznej i dobrze nawożonej glebie wyrasta bardzo bujnie, ale kwitnie wówczas słabo. Może rosnąć zarówno w pełnym słońcu, jak i w półcieniu.

« Previous Entries Next Entries »