Ciemierniki – Helleborus

Ciemierniki - Helleborus (1)  Najczesciej uprawiany (równiez w polskich ogrodach) jest ciemiernik bialy (Helleborus niger). Swa polska nazwe zawdziecza bialym kwiatom, zas lacinska (niger znaczy "czarny") – ciemnobrunatnym, grubym korzeniom.
W krajach o lagodnym klimacie ciemiernik bialy zakwita pózna jesienia (w listopadzie i grudniu). Poniewaz pojawia sie na rabatach w okresie swiat, bywa nazywany "róza Bozego Narodzenia". W Polsce ciemiernik ten zakwita najczesciej dopiero na przedwiosniu, po pierwszych odwilzach, i kwitnie do kwietnia. Czasami moze sie zdarzyc, ze zakwitnie jesienia, gdy przez dluzszy czas utrzymuja sie dodatnie temperatury.
Roslina wyrasta do wysokosci 30 cm i rozwija ladne biale kwiaty o srednicy okolo 6 cm, u wiekszosci odmian okryte rózowym rumiencem. W miare przekwitania przybieraja one kolor zielonkawy. Osadzone sa na szypulkach pojedynczo lub po dwa, trzy. Odmiany ‘Keesen’ i ‘Maximus’ wyrózniaja sie niezwykle duzymi bialymi kwiatami, zas ‘Grandiflorus’ i ‘Pink Select’ maja kwiaty rózowe.
Ciemierniki naleza do bylin dlugowiecznych. Rosna wolno, ale z czasem rozrastaja sie w duze kepy i tworza liczne pedy kwiatostanowe. Rosliny te oprócz pieknych kwiatów maja bardzo dekoracyjne lsniace liscie. Czesc gatunków tworzy ulistnione pedy zakonczone kwiatami (ciemiernik cuchnacy i korsykanski), u innych – jak ciemiernik bialy i orientalny – liscie i pedy kwiatowe wyrastaja bezposrednio z karpy korzeniowej. Ciemierniki sa blisko spokrewnione z zawilcami, tak jak one naleza bowiem do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Znanych jest okolo 20 gatunków ciemierników, które w naturze wystepuja w górach Europy (Apeninach, Alpach, Karpatach) i Azji. Oprócz dzikich gatunków w ogrodach uprawia sie takze gatunki mieszancowe, jak np. ciemiernik ogrodowy.

Ciemierniki na rabatach
Kwiaty ciemierników zachwycaja róznorodnoscia barw. Mamy do wyboru odmiany kwitnace na bialo, rózowo lub czerwono. U niektórych odmian kwiaty sa cieniowane lub kontrastowo nakrapiane. Bardzo dobrze prezentuja sie w sasiedztwie roslin zimozielonych, np. bergenii, kopytnika i bluszczu, oraz kosodrzewiny, cisów czy bukszpanu. Ciekawym towarzystwem sa dla nich takze derenie o kolorowych pedach (np. bialy ‘Sibirica’ lub ‘Aurea’ oraz swidwa ‘Midwinter Fire’) i kwitnace na przedwiosniu krzewy, jak wawrzynek czy oczar.
Ciemiernik ogrodowy
Ciemierniki - HelleborusCiemiernik ogrodowy (Helleborus x hybridus) to najefektowniejszy gatunek, mieszaniec uzyskany w wyniku prac hodowlanych. Powstal ze skrzyzowania kilku dzikich gatunków. Ma wiele efektownych odmian o duzych kwiatach barwy bialej, rózowej, purpurowej, ciemnobordowej, a takze nakrapianych – ‘White Spotted Lady’, ‘Ashwood Garden Hybrids’, czy podwójnych – ‘Double Vision’. Znane sa tez odmiany o jasnozóltych kwiatach, np. ‘Yellow Lady’. Wiele odmian ma kwiaty w mieszankach kolorystycznych, np. w róznych odcieniach barwy rózowej. Ciemierniki ogrodowe dorastaja nawet do 50-70 cm wysokosci. Sa niezwykle popularne w ogrodach Europy Zachodniej, jednak w naszych warunkach klimatycznych moga przemarzac podczas surowych zim.
Ciemiernik orientalny
Ciemiernik orientalny (Helleborus orientalis ssp. orientalis) pochodzi z Kaukazu. Ma zielonkawobiale lub kremowe miseczkowate kwiaty, czesto z rózowym zabarwieniem, osadzone na pedach po trzy, cztery. Ciemiernik orientalny kwitnie od lutego do kwietnia i dorasta do 40 cm wysokosci.
Ciemiernik purpurowy
Ciemiernik purpurowy (Helleborus purpurascens) ma skierowane ku dolowi kwiaty, zebrane po dwa, trzy na pedzie. Poczatkowo sa one zielonkawobordowe, a pózniej purpurowobordowe. Wystepuje dziko w Europie Centralnej i Wschodniej. W Polsce spotkac go mozna w Bieszczadach.
Ciemiernik cuchnacy
Ciemiernik cuchnacy (Helleborus foetidus) to gatunek, którego naturalnym siedliskiem jest Europa Zachodnia i Poludniowa. Ma dzwonkowate zielone kwiaty z czerwonym obrzezeniem. Kwitnie od lutego do kwietnia. Jest dekoracyjny nawet, gdy juz przekwitnie – az do chwili osypania sie nasion. Rosliny osiagaja 50 cm wysokosci. Ciemiernik cuchnacy ma atrakcyjne ciemnozielone lsniace liscie. Jego odmiana ‘Gold Bullion’ ma zólte kwiaty i zlociste ulistnienie. Sproszkowane korzenie ciemiernika cuchnacego byly niegdys uzywane do wyrobu tabaki, stad zapewne pochodzi jego nazwa.
Ciemiernik korsykanski
Ciemiernik korsykanski (Helleborus argutifolius syn. corsicus) dorasta do 50 cm. Zakwita na przedwiosniu (od stycznia do marca). Ma kielichowate zóltawozielone kwiaty i dekoracyjne lsniace liscie – szerokie i pilkowane na brzegach. Przypominaja one nieco ulistnienie ostrokrzewu.
Nie lubia przesadzania
W warunkach naturalnych ciemierniki rosna na glebach wapiennych. Dlatego tez przygotowujac dla nich stanowisko w ogrodzie, nalezy do gleboko przekopanej gleby dodac gliny i wapna. Ponadto glebe warto wzbogacic w próchnice, dodajac do niej kompostu, badz dobrze rozlozonego obornika. Ciemierniki wymagaja podloza przepuszczalnego i dosc wilgotnego. Rosliny nie lubia byc niepokojone czestym przesadzaniem, gdyz zle reaguja na uszkodzenia korzeni. Najlepiej rosna w pólcieniu, w sasiedztwie krzewów i drzew lisciastych lub wysokich bylin. Dobrze komponuja sie z rannikami, zawilcami, przylaszczkami i sasankami. Ciemierniki purpurowy oraz cuchnacy nadaja sie tez do ogrodów skalnych.
Cieple, wilgotne lato sprzyja tworzeniu przez rosliny paków kwiatowych, natomiast letnia susza wplywa niekorzystnie na kwitnienie ciemierników. Dlatego podczas letnich upalów nalezy je systematycznie podlewac.

Jak je rozmnazac?
Ciemierniki rozmnaza sie przez wysiew nasion zaraz po ich zbiorze (od czerwca do sierpnia), gdyz bardzo szybko traca zdolnosc kielkowania. Podsuszone nasiona sieje sie do doniczek, które zaglebia sie w ogrodzie w oslonietym miejscu, do zimnego inspektu lub od razu na ocieniona rabate. Nasiona umieszcza sie w lekkim, próchnicznym podlozu. Aby wykielkowaly, potrzebuja niskiej temperatury, a siewki ukazuja sie dopiero na wiosne. Przez dwa lata roslin nie nalezy wykopywac. Zakwitaja dopiero po trzech, czterech latach. Nalezy pamietac, ze rozmnazane z nasion ciemierniki nie powtarzaja cech roslin matecznych, takiego sposobu rozmnazania nie warto wiec stosowac, jesli chce sie otrzymac konkretna odmiane.
Inna metoda rozmnazania ciemierników jest podzial silnie rozrosnietych kep. Najlepiej zabieg ten przeprowadzac po kwitnieniu, w okresie od kwietnia do maja lub pod koniec lata (w sierpniu lub we wrzesniu), gdy mlode liscie sa juz dobrze wyrosniete. Karpy dzieli sie na kilka czesci. Kazda powinna miec choc kilka lisci, zdrowych korzeni oraz paków, z których wyrosna pedy. Zaraz po podziale nalezy je umiescic w podlozu w odstepach 40-50 cm lub posadzic do doniczek, z których po roku przenosi sie rosliny do ogrodu.
Kwiaty ciemierników odznaczaja sie dosc duza trwaloscia, mozna wiec scinac je do wazonów. Ciemiernik bialy nadaje sie równiez do pedzenia w doniczkach i coraz czesciej wlasnie w takiej postaci sprzedawany bywa w zimowych miesiacach.
Uwaga, wszystkie czesci ciemierników zawieraja trujaca substancje – heleboryne. Spozycie nasion, korzeni lub czesci nadziemnych tej rosliny powoduje zatrucie. Sok moze wywolywac powstawanie pecherzy na skórze.

zródlo: dom.gazeta.pl

Posted in: rosliny ogrodowe Comments(0) January 2008