Fiołek wonny
Fiołek wonny (fiołek pachnący) (Viola odorata L.) – gatunek rośliny należący do rodziny fiołkowatych. Występuje w stanie dzikim w Europie, w zachodniej Azji (Cypr, Turcja) i północnej Afryce (Makaronezja, Wyspy Kanaryjskie). W Polsce średnio pospolity na niżu i w niższych położeniach górskich. Uprawiany i często dziczejący.
Morfologia
- Pokrój – Płożący, ze ścielącymi się rozłogami. Wysokość 5-10 cm.
- Liście – Omszone, od spodu błyszczące, nerkowate lub jajowate, u nasady sercowate. Przylistki frędzlowate, lancetowate, o szerokości 3-4 mm.
- Kwiaty – Ciemnofioletowe, rzadziej białe, wonne. Płatek dolny na szczycie wycięty, działki tępe.
- Owoce – Torebka kulistawa, owłosiona.
- Część podziemna – Kłącze.
Biologia i ekologia
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od marca do kwietnia. Zarośla, lasy. Wymaga próchnicznej gleby. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Glechometalia
Zastosowanie
- Roślina lecznicza:
- Surowiec zielarski: Ziele fiołka wonnego z korzeniami (Herba Violae odorate cum radicibus) zawiera wiolinę, wiolatozyd, pochodne delfinidyny (wiolanina), olejek eteryczny, którego głównym składnikiem jest iron, saponiny triterpenowe, śluz.
- Działanie: działa wykrztuśnie, napotnie, moczopędnie, odkażająco, żółciopędnie i rozkurczowo. Upłynnia zalegający śluz w drogach oddechowych, ułatwiając jego wydalenie. Przedawkowanie powoduje nudności, wymioty i biegunkę.
- Zbiór i suszenie: w porze kwitnienia. Surowiec suszy się w temp. 20-40 stopni
- Sztuka kulinarna: liście fiołka można dodawać do wiosennych zup. Kwiaty dawniej kandyzowano, produkowano z nich syrop na kaszel[4] oraz używano ich do aromatyzowania octu.
- Uprawiany jako roślina ozdobna ze względu na swój bardzo przyjemny zapach oraz piękne kwiaty.
Zmienność
Tworzy mieszańce z fiołkiem białym, f. bławatkowym, f. kosmatym, f. pagórkowym.
Ciekawostki
- Olejek eteryczny jest używany w kosmetyce, między innymi w perfumach, gdzie oznacza nutę serca.
- Już w starożytnej Grecji uważano fiołek za święty kwiat, w cudowny sposób pojawiający się w święcie wiosny. Wierzono w jego właściwości chłodzące, antyepileptyczne i uśmierzające ból głowy – często pleciono z fiołków wieńce noszone później na głowie, by zapobiec bólom głowy. Fiołek symbolizował miłość, ale przede wszystkim pokorę, wdowieństwo i ascezę, dlatego w literaturze religijnej Matka Boska bywała określana jako fiołek pokory.
- Wg mitologii greckiej kwiat fiołka miał wyrosnąć z krwi Ajaksa.
- Jest też symbolem Aten, od kiedy Arystofanes nazwał je miastem fiołkami zwieńczonym (Wł. Kopalińskigreckiego íon, oznaczającego fiołek oraz Íōn, czyli imienia legendarnego króla Aten i protoplasty Jonów).
- Kapralem Fiołkiem nazywano Napoleona I, który na Elbie miał obiecywać przyjaciołom i zwolennikom, że powróci do Francji, kiedy zakwitną fiołki.
Zostaw komentarz