Gniazdko

Juka – Yucca brevifolia

Posted by admin

  Co to jest kserofit
Juki naleza do roslin zwanych kserofitami, czyli takich, które rosna na suchych, pólpustynnych terenach. Nie gromadza one w swych tkankach wody, do zycia przystosowaly sie w inny sposób. Ich liscie pokryte gruba skórka chroni warstwa woskowego nalotu, która zabezpiecza je przed sloncem i parowaniem. Korzenie roslin maja ogromna sile ssaca. Tak zwane cisnienie osmotyczne u niektórych gatunków juk wynosi prawie 90 atmosfer. Jak potezna pompa odsysaja one z podloza nawet sladowe ilosci wody.
Juki, podobnie jak draceny i noliny, naleza do rodziny agawowatych. Wystepuja na poludniu USA, w Meksyku i na wyspach otaczajacych Zatoke Meksykanska, a wyrózniaja sie nie tylko sztywnymi liscmi, ale przede wszystkim duzymi, najczesciej bialymi dzwonkowatymi kwiatami zebranymi w duze, liczace nawet metr wysokosci kwiatostany. Owoce, które przypominaja grube straki, sa jagodami. W srodku, w lepkim i bardzo slodkim jadalnym miazszu, znajduja sie liczne nasiona.
Juki, podobnie jak agawy, w wielu krajach uprawiane sa na skale przemyslowa. Z ich lisci otrzymuje sie mocne wlókna sluzace do wyrobu mat, osnowy do tkania dywanów, lin okretowych oraz papieru.

Klopoty z nazwa
Juka nie miala szczescia do nazwy. Jej dziwaczna polska nazwa krepla, jak wiekszosc nazw nadanych roslinom egzotycznym przed wojna, nie przyjela sie. Uzywana jest wiec tylko spolszczona nazwa lacinska – Yucca.
Juka krótkolistna (Yucca brevifolia), najbardziej znana sposród wszystkich gatunków, obok kolumnowych kaktusów pojawia sie prawie w kazdym westernie. W naturze przypomina ona potezne drzewo, pien rekordowych egzemplarzy osiaga nawet 14 metrów obwodu.
Odpornosc juki krótkolistnej na susze szybko doceniono nie tylko w USA. Obecnie mozna ja spotkac w ogrodach i parkach Afryki, Azji, a nawet Australii. Dodatkowa ozdobe rosliny stanowi gruba lodyga z dekoracyjnym wzorem po uschnietych lisciach. Z powodu krótkich, sztywnych, zakonczonych ostrym cierniem lisci niezbyt czesto hoduje sie ja w doniczkach. Wieksze powodzenie maja jej kuzynki: juka gwatemalska (Yucca elephantipes), juka aloesowa (Yucca aloifolia) i juka wyniosla (Yucca elata), zwana tez juka mydlana. Wszystkie trzy gatunki sa do siebie podobne i dosc trudno je odróznic. Juka gwatemalska ma gladkie brzegi lisci, zas juka wyniosla waskie liscie dlugosci nawet jednego metra. U juki aloesowej stare, uschle liscie nie odpadaja od pnia jak u dwóch pozostalych gatunków i trzeba je odrywac.
Juka czy dracena
W naszych kwiaciarniach spotyka sie zaledwie kilka sposród 40 gatunków juk. Podobnie jak draceny najczesciej sprzedaje sie je w postaci ukorzenionych krótszych lub dluzszych fragmentów lodyg, z których wyrastaja rozety lisci. Jak wiec odróznic juki od draceny? Bardzo prosto – draceny, rosnace w bardziej wilgotnym klimacie, maja miekkie i gladkie po bokach liscie. Liscie juki natomiast sa sztywne, z szorstkimi jak papier scierny brzegami (u niektórych gatunków pokryte licznymi kolcami) i zwykle zakonczone ostrym cierniem. Juki sa bardziej odporne na susze, intensywne naslonecznienie i zimno. Kilka jej gatunków to czesto spotykane rosliny ogrodowe, które doskonale rosna i kwitna w naszym klimacie. W Polsce najczesciej spotyka sie juke wlóknista (Yucca filamentosa). W sprzedazy znajduja sie glównie odmiany o lisciach pasiastych, najbardziej dekoracyjne posiada przepiekna odmiana Tricolor. Podobne jak w przypadku dracen gruba, pokryta kora lodyga nie rosnie, jesli wiec potrzebujemy duzej rosliny, musi miec ona od razu odpowiednia wysokosc. Mlode, pokryte liscmi lodygi w warunkach domowych nigdy nie beda wygladaly tak jak "pnie", z których wyrastaja.
W domu i w ogrodzie
Jak wszystkie rosliny pochodzace z silnie naslonecznionych terenów juki w mieszkaniu potrzebuja przede wszystkim bardzo slonecznych miejsc. Toleruja równiez swiatlo rozproszone, ale przebywanie z daleka od okna wyraznie odbija sie na ich zdrowiu. Jesli wiec nie mozemy zapewnic im slonecznego stanowiska, kupmy raczej dracene, która zadowoli sie mniejsza iloscia swiatla.
Juki lubia cieplo, które dodatnio wplywa na ich wzrost, ale znosza takze bez szkody temperature 5 st. C. Z tego powodu nadaja sie idealnie do dekoracji duzych balkonów, tarasów oraz ogrodu. Mozna je tam przeniesc juz w koncu kwietnia i pozostawic do pierwszych jesiennych przymrozków.
Jak wszystkie rosliny wystepujace na suchych, pólpustynnych terenach, juki dobrze znosza brak wody i szybko gnija od jej nadmiaru. Dlatego nalezy je podlewac oszczednie, a ziemi pozwolic przeschnac przed kolejnym podlaniem.
W naszych warunkach klimatycznych rosliny te przechodza okres spoczynkowy trwajacy od listopada do konca lutego. W tym czasie ogranicza sie podlewanie i stawia je jak najblizej okna. Górna warstwa ziemi w doniczce powinna byc sucha. Przesuszenie podloza ma na celu zahamowanie wzrostu roslin w okresie, gdy ilosc swiatla jest zbyt mala, aby mogly sie one prawidlowo rozwijac.
Doniczka do uprawy tych roslin powinna byc duza, aby latwo pomiescila ich rozwiniety system korzeniowy. Musi miec takze dobry drenaz oraz duzo otworów w dnie. Juki maja delikatny uklad korzeniowy i przy przesadzaniu nie usuwa sie im starego podloza. Nienaruszona bryle korzeniowa nalezy przeniesc do nowej doniczki i obsypac swiezym podlozem. Najlepiej stosowac gotowa ziemie do palm, dracen i fikusów, do której mozna dodac gliniastej ziemi ogrodowej i gruboziarnistego piasku lub drobnego zwirku w proporcji 3:1:1.
Juki w naturze rosna w nieurodzajnej ziemi o odczynie lekko zasadowym, dlatego mieszanki do ich uprawy nie powinny zawierac torfu i innych dodatków wplywajacych na kwasny odczyn pH. Rosliny nie lubia nawozów zawierajacych duzo azotu i najlepiej stosowac mineralne nawozy do sukulentów. Jesli chcemy uzyc innych nawozów, zwrócmy uwage, aby ilosc azotu nie byla wyzsza niz 180 mg/l (ta informacja jest zwykle podana na opakowaniu). Rosliny zasila sie tylko w okresie wegetacji, tj. od marca do wrzesnia.
Twardziele choruja
Juki prawidlowo pielegnowane, rosnace w slonecznych miejscach to dlugowieczne i odporne na infekcje rosliny. Ich najpowazniejsza choroba jest tzw. zgnilizna twardzikowa. Powoduja ja grzyby rozwijajace sie w zdrewnialej lodydze, która staje sie miekka i roslina zamiera. Infekcja pojawia sie glównie w zimie u roslin obficie podlewanych i stojacych w chlodnych pomieszczeniach. Juki otrzymane z ukorzenionych lodyg moga w mokrej ziemi ulec infekcjom grzybowym. W dolnej czesci lodygi znajduje sie rana, w która wnikaja zarodniki grzybów. Rosliny trzeba wiec podlewac oszczedniej niz te pochodzace z nasion.
Pierwszy objaw wskazujacy na to, ze z korzeniami dzieje sie cos niedobrego, to usychanie rosliny (zólkniecie i odpadanie dolnych lisci). Chociaz ziemia w doniczce jest wilgotna, uszkodzony system korzeniowy nie pobiera wody. Rosline nalezy wtedy przesadzic do nowej, suchej ziemi i zaczac ja podlewac dopiero po tygodniu.

Szkodniki rzadko atakuja sztywne, pokryte gruba skórka liscie juk. Jesli nawet sie pojawia, to prawie nigdy masowo. Aby uchronic przed nimi rosline, profilaktycznie stosuje sie doglebowe srodki owadobójcze.
Rozmnazanie juki
Rosliny te rzadko kwitna w mieszkaniu, a jeszcze rzadziej zawiazuja owoce. W naturze zapylane sa przez niewielkie cmy nalezace do rodzaju Pronuba. Skladaja one jaja na kwiatach, a przy okazji przenosza pylek z jednej rosliny na druga. Do rozsiewania nasion przyczyniaja sie natomiast chrzaszcze zywiace sie miazszem owoców oraz wiele gatunków gryzoni.
Otrzymanie siewek jest proste, moze jednak udac sie tylko wtedy, gdy zapewnimy kielkujacym nasionom wysoka (23-26 st. C) temperature podloza. Mlode roslinki rosna poczatkowo bardzo wolno i wymagaja wilgotnego powietrza. Najlepiej wiec doniczke, w której sie znajduja, okrywac przez kilka miesiecy przezroczysta folia z kilkoma otworami o srednicy centymetra. Folie nalezy co pewien czas zdejmowac, aby rosliny i podloze mogly lekko przeschnac.
Jesli chcemy miec od razu duze egzemplarze, mozemy ukorzenic odrosty lub zrobic tak zwany odklad powietrzny. Podobnie ratuje sie równiez egzemplarze, którym zgnily korzenie lub dolna czesc glównego pnia.
Sporzadzenie odkladu powietrznego nie jest proste. Aby roslina wypuscila korzenie, nalezy zdjac z pnia pasek kory szerokosci okolo 1 cm i dlugosci nie wiekszej niz 2/3 obwodu, a nastepnie miejsce to oblozyc wilgotnym podlozem i owinac gruba czarna folia. Korzenie wyrastaja w ciagu kilku tygodni, pod warunkiem jednak, ze temperatura wynosi znacznie powyzej 20 st. C. Po wypuszczeniu korzeni górna czesc rosliny odcinamy pila ogrodnicza (juki maja silnie zdrewniala lodyge i trudno ja przeciac nawet ostrym nozem). Obie rany kilkakrotnie smarujemy mascia ogrodnicza. Tak zabezpieczona sadzonke trzeba umiescic w mieszance ziemi ogrodowej, perlitu i piasku (1:1:1). Pojemnik powinno okryc sie folia, podobnie jak siewki otrzymane z nasion. Miejsca ciecia latwo ulegaja infekcjom i w wypadku juk ta metoda rozmnazania nie jest godna polecenia, tym bardziej ze sa to rosliny dosc tanie. Cena zalezy od ich wielkosci i liczby pni w doniczce. Waha sie od 20 do kilkuset zlotych za najwiekszy, prawie dwumetrowej wysokosci jukowy "las" rosnacy w pojemniku ponadpólmetrowej srednicy.

autor: Jerzy Wozniak / zródlo: domgazeta.pl

Zostaw komentarz

Name (required)

Mail (will not be published) (required)

Website