Narcyz
Narcyz (Narcissus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny amarylkowatych. Należy do niego kilkadziesiąt gatunków i duża liczba mieszańców. Dziko rosną w krajach śródziemnomorskich, w Europie Środkowej i Północnej oraz w Azji. Są uprawiane w wielu krajach świata. W Polsce dziko rośnie będący efemerofitem Narcissus radiiflorus Auct., kilka gatunków jest uprawianych jako rośliny ozdobne. Gatunkiem typowym jest narcyz biały (Narcissus poeticus L.). (Chiny, Japonia)
Morfologia
Byliny, geofity cebulkowe. Kwiaty zwykle pachnące, z przykoronkiem w środku, do czasu rozwinięcia się chronione żółtawą pochwą. Wyrastają pojedynczo, lub po 2-6 na jednej łodydze. Liście równowąskie.
Systematyka
- Pozycja w systemie APG II (2003) i APW (2001…)
Rodzaj Narcissus należy do rodziny amarylkowatych, (Amarylidaceae), która wraz z grupę siostrzaną rodziną czosnkowatych Alliaceae, tworzą grupę siostrzaną agapantowatych Agapanhaceae. Wszystkie trzy rodziny stanowią jedną z linii rozwojowych grupy określanej pomocniczo rangą rzędu jako szparagowce Asparagales w obrębie kladu jednoliściennych.
- Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd amarylkowce (Amaryllidales Bromhead), rodzina amarylkowate (Amaryllidaceae J. St.-Hil.), podrodzina Narcissoideae Haw. in Sweet, plemię Narcisseae Lam. & DC., podplemię Narcissinae Pax in Engl. & Prantl., rodzaj narcyz (Narcissus L.).
- Gatunki uprawiane w Polsce
- narcyz biały, n. wonny (Narcissus poeticus L.) – o kwiatach białych, z krótkim, czerwonym przykoronkiem,
- narcyz cyklamenowaty (Narcissus cyclamineus DC. ex Redouté)
- narcyz łuskowaty (Narcissus bulbocodium L.) – niewysoki, o długim, lejkowatym przykoronku,
- narcyz niezrównany (Narcissus incomparabilis Mill.)
- narcyz sitowaty (Narcissus juncifolius Lag.)
- narcyz trąbkowy (Narcissus pseudonarcissus L.) – o kwiatach żółtych, z długim przykoronkiem (trąbką), niewłaściwie zw. żonkilami,
- narcyz trzypręcikowy (Narcissus triandrus L.)
- narcyz wielokwiatowy (Narcissus tazetta L.)
- narcyz żonkil, żonkil (Narcissus jonquilla L.) – gatunek wielokwiatowy (o 2-6 kwiatach na jednym pędzie), o kwiatach żółtych i z żółtym przykoronkiem.
Poza wymienionymi gatunkami botanicznymi uprawianych jest w sumie ponad 10 tys. odmian uprawnych różniących się m.in. wielkością, kształtem, barwą i wypełnieniem kwiatów. Wiele z nich powstało w wyniku krzyżowania różnych gatunków narcyzów i ich pochodzenia obecnie nie da się już ustalić, obejmowane są wspólną nazwą Narcissus spp. Ogrodnicy klasyfikują wszystkie narcyzy w 12 grupach:
- Grupa 1. Narcyzy trąbkowe
- Grupa 2. Narcyzy wielkoprzykoronkowe
- Grupa 3. Narcyzy drobnoprzykoronkowe
- Grupa 4. Narcyzy pełne
- Grupa 5. Mieszańce triandrus
- Grupa 6. Mieszańce cyclamineus
- Grupa 7. Mieszańce jonquilla
- Grupa 8. Mieszańce tazetta
- Grupa 9. Mieszańce poeticus
- Grupa 10. Dziko rosnące gatunki i pierwsze mieszańce międzygatunkowe
- Grupa 11. Narcyzy o rozszczepionym przykoronku
- Grupa 12. Pozostałe gatunki i odmiany
Zastosowanie
Rośliny ozdobne – są uprawiane w ogrodach, na kwietnikach lub przyspieszane w okresie jesienno-zimowym pod osłonami, na kwiaty cięte.
Narcyz w kulturze
W mitologii greckiej występował młodzieniec niezwykłej urody o imieniu Narcyz. Był synem boga rzecznego, Kefisosa i nimfy Liriope. Nie chciał odwzajemnić uczuć nimfy Echo, wobec czego Nemezis ukarała go miłością do własnego odbicia w tafli wody. Narcyz zmarł z niezaspokojonej tęsknoty i po śmierci na jego grobie wyrósł piękny kwiat nazwany później jego imieniem.
Zostaw komentarz