Sasanki

Sasanki (1)    Sasanki rosna na terenie calej Europy i w srodkowej Azji. W Polsce spotykamy obecnie cztery gatunki dzikich sasanek, choc jeszcze w XX w. bylo ich piec. Wszystkie sa pod ochrona. W obawie przed zniszczeniem roslin biolodzy niechetnie podaja dokladne informacje o lokalizacji ich naturalnych stanowisk. Na stronach internetowych parków narodowych mozna jedynie znalezc wzmianki, ze wystepuja na danym terenie.
Uznawane sa za rosliny wiosenne, chociaz gatunki wysokogórskie zakwitaja dopiero w lipcu. Kwiaty maja po szesc platków i ksztaltem przypominaja kielichy lub dzwonki. Sasanki – zarówno te rosnace na stanowiskach naturalnych, jak i uprawiane w ogrodach – maja bardzo rózna wysokosc (10-40 cm). Ich wielkosc zalezy od warunków srodowiska i sposobu uprawy. Lodygi, na których sa kwiaty, po przekwitnieciu znacznie sie wydluzaja. Na ich koncach znajduja sie dekoracyjne owocniki z nasionami, które zdobia rosline przez caly maj i czerwiec.
Liscie sasanek sa owlosione i pierzaste, przypominaja nieco liscie marchwi. W pelni rozwijaja sie dopiero w lecie. Gdy roslina kwitnie, sa niewielkie, dlatego kwiaty sa tak ladnie wyeksponowane.

Dzikie – pod ochrona
Sasanki (3)W Tatrach polskich i slowackich (w okolicach Morskiego Oka czy Rohaczy) wystepuje sasanka alpejska (Pulsatilla alpina) o bialych kwiatach. Jej stanowiska znajduja sie powyzej 1200 m n.p.m. Rosnie na podlozu ubogim w weglan wapnia.
Najczesciej spotykana jest rosnaca na nizu na wilgotnych lakach (m.in. w Dolinie Biebrzy) sasanka lakowa (Pulsatilla pratensis). Ma zwisajace dzwonkowate kwiaty w kolorze zlamanego fioletu. Na nizinach rosnie takze bardzo rzadko spotykana sasanka wiosenna (Pulsatilla vernalis) o niezwyklych gesto owlosionych dwubarwnych kielichach kwiatowych. Z zewnatrz sa jasnofioletowe lub niebieskie, w srodku – biale. Typowe dla sasanek fioletowe kwiaty ma takze sasanka otwarta (Pulsatilla patens) rosnaca w pólnocno-wschodniej Polsce i na Lubelszczyznie.
Bezpowrotnie zniknela z naszego krajobrazu sasanka zwyczajna (Pulsatilla vulgaris). Jej ostatnim naturalnym siedliskiem w Polsce bylo pogranicze Wielkopolski i Kujaw. Charakterystyczne dla niej byly zwisajace w dól kwiatostany, zwykle fioletowe, choc zdarzaly sie i biale).
Na sklepowych pólkach
Sasanki (2)Egzemplarze ogrodowe pochodza przewaznie od sasanki zwyczajnej i otwartej. Próby uprawiania na nizinach sasanki alpejskiej nie powiodly sie. Egzemplarze spotykane w sprzedazy i sadzone w ogrodach to najczesciej mieszance miedzygatunkowe z dodatkowym cechami uzyskanymi nieraz bardzo dziwnymi sposobami, które pozostaja tajemnica hodowców. Trzeba je po prostu nazwac "sasankami ogrodowymi".
Z sasankami kojarzy sie zwykle kolor fioletowy, gdyz wiekszosc gatunków (a takze ogrodowych mieszanców) ma wlasnie takie kwiaty. Rozpowszechnione sa takze odmiany purpurowe (‘Rubra’) i biale (‘Alba’). Rosliny o mlecznych kwiatach sa trudniejsze w uprawie i najczesciej wczesniej zamieraja. Mozna sie nawet spotkac z pogladem, ze sa to formy o uszkodzonych genach.
Poza kolorem hodowcy eksperymentuja z ksztaltem kwiatów. ‘Papageno’ ma postrzepione platki, a ‘Polka’ – dzielo zasluzonego hodowcy Eugeniusza Radziula – snieznobiale pelne kwiaty.
Piekno nietrwale
Sasanka ginie najdalej po pieciu latach od posadzenia na stalym miejscu w ogrodzie. Im bardziej wyszukana forma kwiatu (kolor, ksztalt), tym krócej roslina zyje. Czasem obumiera juz po trzech latach, dlatego kolekcje sasanek trzeba stale odnawiac.
Latwiej wymienic to, czego sasanka nie lubi, niz to, co lubi. Najgorzej znosi ciezkie i wilgotne gleby oraz zacienione stanowisko. Najlepiej rosnie w miejscach slonecznych lub lekko zacienionych (np. oswietlonych przez kilka godzin dziennie) w lekkiej, przepuszczalnej glebie. Bujnemu wzrostowi sprzyja zyzna gleba. Ogólnie uwaza sie, ze sasanki ogrodowe lubia podloze o odczynie obojetnym lub zasadowym. Jednak nieraz zdarzaja sie niespodzianki. Rosliny, które wysialy sie same, moga wyrosnac na glebie kwasnej w sasiedztwie gatunków iglastych i dobrze sie rozwijac.
Dorosle egzemplarze swietnie znosza susze dzieki gleboko siegajacemu i dobrze rozwinietemu systemowi korzeniowemu. Sasanki ogrodowe mozna sadzic na rabatach oraz w duzych ogrodach skalnych (do malych sie nie nadaja ze wzgledu na swoje rozmiary).
W zachodniej Polsce sasanki zakwitaja juz na przelomie marca i kwietnia, w chlodniejszych regionach – w kwietniu. Kwiaty utrzymuja sie nawet do konca maja. Niektóre egzemplarze powtarzaja kwitnienie w sierpniu, ale wówczas pojawiaja sie tylko pojedyncze kwiaty.
SasankiRozmnazanie i uprawa sasanek

  • Sasanki najlepiej rozmnazac z nasion. Zbiera sie je, gdy latwo oddzielaja sie od koszyczka. Wysiewa sie je w drugiej polowie lipca, aby delikatnych siewek nie zniszczyly upaly.
  • Rosliny kielkuja po czterech, szesciu tygodniach. Wiosna kolejnego roku siewki trzeba przepikowac i przesadzic na miejsce stale. Wiekszosc roslin zakwitnie za rok na wiosne. Podczas pierwszego kwitnienia rosliny wypuszczaja najwyzej piec kwiatów, ale gdy podrosna, maja ich kilkadziesiat, a rekordzistki nawet 200!
  • Pamietajmy, ze sasanki rozmnazane z nasion zwykle nie powtarzaja cech roslin matecznych. Zatem zbierajac nasiona z kwitnacych na bialo egzemplarzy, otrzymamy tylko czesc roslin o bialych kwiatach. Reszta bedzie fioletowa. Warto wprowadzac do ogrodu ciekawe egzemplarze. Na pewno doczekamy sie oryginalnych form sasanek, choc wymaga to nawet kilkudziesieciu lat selekcji.
  • Rozmnazanie przez podzial jest ryzykowne. Po podzieleniu sasanki choruja i trudno sie przyjmuja.
  • zródlo: dom.gazeta.pl

    Posted in: rosliny ogrodowe Comments(0) January 2008