Skalnice – Saxifraga

Skalnice - Saxifraga (2)Skalnice (Saxifraga) sa reprezentowane przez prawie 400 gatunków, mieszanców naturalnych i odmian srodowiskowych, z czego wiekszosc rozprzestrzeniona jest na pólkuli pólnocnej. Sama nazwa sugeruje, ze sa to rosliny terenów górskich – najpiekniejsze, poduszkowe okazy o drobnych rozetkach lisci i stosunkowo duzych, bezlodygowych kwiatach rosna w wysokich partiach Alp, Pirenejów i Himalajów. Skalnice mozemy znalezc tez w nizszych partiach gór, a takze w nieznacznym stopniu na nizu w cienistych lasach, na lakach i obrzezach strumieni. Rosliny te róznia sie znacznie miedzy soba. Sa wsród nich gatunki sezonowe, a takze byliny; rosliny zimozielone i gubiace liscie. Jedne tworza zwarte poduchy zlozone z gestych rozetek, inne luzne kobierce, lezacych, rzadko ulistnionych pedów. Kwiaty, w kolorach od bialego przez wszelkie odcienie zólci i rózu do ciemnego karminu, pojawiaja sie na przedwiosniu i wiosna. Niektóre wysokogórskie gatunki rozkwitaja, gdy tylko stopnieja sniegi. Sa tez skalnice kwitnace dopiero we wrzesniu.

Do kazdego ogrodu inna
Przy wyborze skalnic do naszego ogródka powinnismy sie kierowac warunkami, jakimi dysponujemy – wtedy na pewno osiagniemy sukces. Jesli rosliny kupujemy tylko z powodu ich urody, ich uprawa najczesciej konczy sie niepowodzeniem. Gdy skalniak polozony jest w górach i wykuty w naturalnej skale, bez ryzyka mozemy uprawiac tam wiekszosc wysokogórskich rarytasów. Na nizinach jest to mozliwe, ale pod warunkiem ze ogród skalny imituje naturalne srodowisko – roslinom trzeba bedzie jednak czasowo dopomagac w przetrwaniu nietypowych dla nich warunków. W zwyklych bylinowych ogródkach, od Pogórza po Baltyk, nie ma co marzyc o uprawie alpejskich czy himalajskich klejnotów. Tutaj zadomowia sie jedynie skalnice bez górskiego rodowodu lub mieszance i odmiany ogrodowe.
Skalnice - SaxifragaJak je pielegnowac
Swiatlo.
   Wiekszosci skalnic odpowiada stanowisko poludniowo-wschodnie lub poludniowo-zachodnie. Starajmy sie, by rosliny na skalniaku byly ocienione przynajmniej podczas najgoretszych godzin poludniowych. Oslone moze stanowic odlamek skalny, kamien, korzen lub karlowa krzewinka. Warto wiedziec, ze rosliny o drobnych, sztywnych i srebrzystych listkach znosza wieksze naslonecznienie niz gatunki o miekkich, soczyscie zielonych rozetkach, których zapotrzebowanie na swiatlo jest male.
Podloze.
Na stanowiskach naturalnych korzenie górskich skalnic wciskaja sie w drobne szczeliny i spekania w poszukiwaniu wilgoci i pokarmu. Dlatego podloze na skalniaku musi byc dobrze zdrenowane tluczniem skalnym, zwirem, wyjalowiona szlaka, gruzem ceglanym lub keramzytem. Dobre rezultaty daje sadzenie skalnic w szczelinach miedzy plaskimi, ukosnie osadzonymi kamieniami, z drenazem glebiej wzbogaconym chuda glina i starym kompostem. Jeszcze lepszym stanowiskiem sa porowate tufy wapienne – niestety bardzo drogie. Zbyt zyzne podloze nie sluzy skalnicom i dlatego nie nalezy ich nawozic.
Zimowanie. Rosliny, które w górach pod gruba i sucha kolderka sniegu sa w stanie przetrwac mrozy ponizej -20°C, na nizinach podczas bezsnieznych i deszczowych zim gina. Dlatego tez skalniaki nalezy oslaniac przed nadmiarem jesienno- -zimowych opadów. Mozna to zrobic za pomoca ukosnie ustawionych szyb, okien inspektowych lub daszków z folii. Niektóre wrazliwsze gatunki uprawia sie w donicach i juz od pazdziernika przechowuje na sucho w inspektach.
Choroby i szkodniki.
Skalnice - Saxifraga (1)Na szczescie choroby zagrazajace skalnicom sa nieliczne. Tracimy rosline przewaznie z powodu sadzenia jej na nieodpowiednim stanowisku lub zlych warunków zimowania. Obumieranie srodkowych czesci rozrosnietych poduszek spowodowane jest najczesciej nadmiernym zageszczeniem. Dzielenie na mniejsze fragmenty odmladza rosline i dobrze wplywa na kwitnienie. Inna przyczyna obumierania calych poduszek moga byc mrówki, chetnie budujace w nich gniazda, lub mszyce zerujace u nasady korzeni. Obecnosc tych szkodników sygnalizuja nam czesto ptaki (kosy i szpaki) rozdziobujace poduszki w poszukiwaniu owadów. Warto zapobiegawczo 2-3 razy w sezonie wlac w srodek kazdej z nich rozcienczony preparat owadobójczy (np. przeciw mszycom). Nie powinno sie stosowac preparatów w aerozolu, gdyz osiadaja na lisciach.
Skalnica Irvinga
(Saxifraga x irvingii) ‘Walter Irving’
Wypukle poduszki zlozone sa z niewielkich rozetek o igielkowych, sinych listkach. Duze jasnorózowe kwiaty na 2-4-centymetrowych szypulkach pojawiaja sie w marcu i w kwietniu. Jedna z najpiekniejszych kwitnacych kazdej wiosny skalnic. Dobrze zimuje bez zabezpieczania, ale pod warunkiem, ze podloze jest dobrze zdrenowane.
Saxifraga trifurcata
‘Variegata’
Wytwarza rozlozyste, dosc miekkie poduchy. Liscie azurowych rozet sa jasno obrzezone. Biale, niewielkie kwiatki warto usuwac, by
nie zaslanialy ozdobnych rozetek. Moze byc sadzona na lekko ocienionych skalniakach lub obrzezach rabat. Starsze poduchy
nalezy dzielic, gdyz "lysieja" od srodka.

Saxifraga
‘Miluj Mne’
Czeska "novinka" zlozona z miniaturowych rozetek i stosunkowo duzych rózowych kwiatków, osadzonych tuz nad drobnymi liscmi. Dobrze sie czuje w zakamarkach skalnych na zdrenowanym, ale niewysychajacym podlozu.
Skalnica okraglolistna
(Saxifraga rotundifolia)
Krajowa bylina o odziomkowych, okraglych i karbowanych lisciach. Rozpierzchle kwiatostany, wysokosci do 50 cm, skladaja sie z gwiazdkowatych bialych kwiatków, które pojawiaja sie od czerwca do sierpnia. Nadaje sie na rabaty i wieksze skalniaki.
Skalnica dlugolistna
( (Saxifraga longifolia)
Jej lancetowate liscie z wapienna inkrustacja maja postac rozet o srednicy do 25 cm. Drobne biale kwiatki, zebrane w stozkowe (do 60 cm wysokosci) kwiatostany, rozwijaja sie latem. Po przekwitnieciu roslina ginie. Gatunek ten rozmnaza sie wylacznie z nasion. Nalezy do stale poszukiwanych. Najlepszym dla niej miejscem sa szczeliny skalne o wystawie wschodniej. Rozetka powinna byc osadzona ukosnie, by nie gromadzila sie w niej woda.
Saxifraga x hofmannii
‘Bodensee’
Tworzy kolonie sztywnych, srebrzystozielonych rozetek. Karminowe kwiaty zebrane sa w charakterystyczny kwiatostan (podobny do pastoralu) i rozwijaja sie od kwietnia do maja. Nadaje sie na widne miejsca skalniaka o kamienistym, umiarkowanie wilgotnym podlozu. Zimuje bez problemów.
Saxifraga x Haagii
Wytwarza matowozielone poduszki. Dobrze znosi nizinny klimat i zakwita na poczatku wiosny od marca do kwietnia). Odpowiada jej alkaliczne, kamieniste podloze, a przy wystarczajacej wilgotnosci nawet pelne naslonecznienie.
Skalnica Arendsa
(Saxifraga x arendsii) ‘Rosenzwerg’
Ma postac wypuklych poduch zlozonych ze sztywnych, soczyscie zielonych rozetek. Kwitnie w maju. Nadaje sie na nizsze stopnie skalniaka, obrzeza oczek wodnych lub rabat. Przy wystarczajacej wilgotnosci podloza znosi pelne naslonecznienie. Nie wymarza. Starsze poduchy wymagaja dzielenia, gdyz srodkowe rozety obumieraja.
Skalnica poduszkowa
(Saxifraga x apiculata) ‘Alba’
Tworzy klujace, zwarte poduchy. Biale kwiatki w malych baldachogronach rozwijaja sie na 5-l0-centymetrowych lodyzkach w marcu i w kwietniu. Rosnie na skalniakach o zwirowo-gliniastym, lekko wilgotnym podlozu. Nie wymaga zabezpieczania na zime.

E. Radziul jest kolekcjonerem roslin skalnych i autorem ksiazek na ten temat.

zródlo: dom.gazeta.pl

Posted in: rosliny ogrodowe Comments(0) January 2008