Storczyki gruntowe

Storczyki gruntowe (3)  Kwiaty tych storczyków sa czesto drobne, mniej wybarwione, a same rosliny maja niewielkie rozmiary. Wielu czytelników mialo zapewne okazje ogladac kwitnace masowo na lakach stoplamki. A to przeciez wlasnie dzikie storczyki. Dopiero gdy sie im dokladniej przyjrzec, mozna potwierdzic ich przynaleznosc do szlachetnej rodziny storczykowatych.
Perelki z laboratorium
Mimo skromnego wygladu dzikie storczyki maja coraz wieksze powodzenie wsród milosników roslin. Opracowanie efektywnych metod rozmnazania gruntowych storczyków in vitro sprawilo, ze coraz latwiej je kupic. Z roku na rok przybywa firm ogrodniczych, które wprowadzaja te rosliny do swojej oferty. Rosnie liczba dostepnych gatunków. Masowosc produkcji wplynela tez na znaczacy spadek cen. To wazne, bo skoro mozna niedrogo kupic storczyki w szkólkach i centrach ogrodniczych, mniej jest zakusów na te z lasów i lak.

Nalezy pamietac bowiem, ze wszystkie dziko rosnace w Polsce storczyki objete sa ochrona gatunkowa. Ich przenoszenie z naturalnych stanowisk jest zabronione. Podobnie tez jest w innych krajach. Postanowienia Konwencji o Miedzynarodowym Handlu Dzikimi Zwierzetami i Roslinami Gatunków zagrozonych Wyginieciem (CITES) zakazuja miedzynarodowego obrotu storczykami pozyskiwanymi ze stanowisk ich naturalnego wystepowania.
Dodatkowym argumentem przemawiajacym za kupowaniem roslin rozmnazanych w warunkach sztucznych jest to, ze latwo sie aklimatyzuja w ogrodzie, podczas gdy rosliny dzikie po przeniesieniu do ogrodu przewaznie szybko gina.
Amatorom raczej nie uda sie powiekszac kolekcji, rozmnazajac okazy przez wysiew nasion (w sprzyjajacych warunkach moga natomiast rozsiewac sie same), jednak wiele gatunków mozna z powodzeniem mnozyc przez podzial rozrosnietych okazów.
Storczyki gruntoweCzarujace obuwiki
Wsród milosników storczyków gruntowych rodzajem numer jeden jest bezsprzecznie obuwik (Cypripedium). Obuwiki wygladaja niezwykle oryginalnie. Warzka (czyli dolny listek okwiatu) przypomina rozdety mieszek albo rozdeptany but (stad zapewne nazwa rosliny). Boczne listki okwiatu sa poskrecane, a górny zaostrzony. Poczatkujacym i srednio zaawansowanym polecic mozna caly szereg gatunków: rodzimy cytrynowo-brazowy obuwik pospolity (Cypripedium calceolus), podobny do niego amerykanski Cypripedium parviflorum, którego boczne platki skrecone sa jak pejsy, bialawy lub rózowy Cypripedium macranthon (zwany po angielsku „kapciem damy"), bialo-rózowy Cypripedium reginae czy nakrapiany jak lampart Cypripedium guttatum – caly w rózowe plamki. Wymagaja one stanowisk pólcienistych, gleby próchnicznej, przepuszczalnej, umiarkowanie wilgotnej z dodatkiem wapnia. Rozrastaja sie stosunkowo wolno, jednak w odpowiednich warunkach beda rosly przez wiele lat, a z czasem uzyskamy piekne kilkunasto- lub nawet kilkudziesieciopedowe okazy.
Osoby z wiekszym doswiadczeniem moga pokusic sie o uprawe obuwików pochodzacych z Himalajów lub wschodniej Azji, np. lsniaco zóltego Cypripedium flavum, buraczkowego Cypripedium tibeticum o delikatnie prazkowanych platkach, bladorózowego Cypripedium japonicum czy Cypripedium margaritaceum, który wyglada jak nakrapiane zielone falbanki.
Niewymagajace stoplamki
Bardzo latwe w uprawie sa stoplamki (Dactylorhiza), zwane tez kukulkami. Ich drobne kwiatki zebrane u szczytu wyprostowanej lodygi tworza okazale wiechy w róznych odcieniach rózu. Bez wiekszych problemów mozna uprawic stoplamka szerokolistnego Dactylorhiza majalis, stoplamka krwistego Dactylorhiza incarnata czy stoplamka Fuchsa Dactylorhiza fuchsii. Rosliny wymagaja stanowisk slonecznych lub lekko ocienionych i wilgotnego, próchnicznego podloza. Z powodzeniem mozna je tez sadzic w poblizu zbiorników i cieków wodnych, w miejscach bardzo wilgotnych.
Ekspansywne kruszczyki
Storczyki gruntowe (1)  Do latwych w uprawie zaliczyc tez mozna niezwykle atrakcyjne kruszczyki. Na wyprostowanych pedach wyrastaja luzne kwiatostany zlozone z kilkunastu, a nawet kilkudziesieciu kwiatów o bardzo urozmaiconych barwach i ksztaltach. Kwiaty kruszczyka blotnego (Epipactis palustris) sa z zewnatrz brazowawe, a w srodku bialo-zólte, zas kruszczyka szerokolistnego (Epipactis helleborine) sa z zewnatrz zielonkawe, a w srodku przybieraja rózne odcienie rózu, bieli i zólci. Ten pierwszy jest jednym z najszybciej rozrastajacych sie storczyków gruntowych. W ciagu kilku lat z niewielkiej rosliny mozemy uzyskac okaz o metrowej srednicy i kilkadziesieciu pedach. Kruszczyki dobrze rosna w miejscach slonecznych i lekko ocienionych. Nie maja szczególnych wymagan co do odczynu podloza, musi ono jednak byc co najmniej umiarkowanie wilgotne (a nawet bardzo wilgotne).
Inne gatunki dla poczatkujacych
Stosunkowo latwo mozna kupic urocze storczyki Bletilla striata o drobnych kwiatach w odcieniach rózu, lila, bieli. Ich klacza sprzedawane sa wiosna lub jesienia w centrach ogrodniczych wraz z roslinami cebulowymi. W uprawie bletilla jest malo wymagajaca. Dobrze rosnie w miejscach slonecznych lub lekko ocienionych, wymaga umiarkowanie wilgotnego i próchnicznego podloza. Zima trzeba ja okrywac.
W miejscach cienistych mozna z powodzeniem uprawiac tez podkolana bialego (Platanthera bifolia) o perlowych, lekko opalizujacych platkach, podkolana zielonawego (Platanthera chlorantha) o platkach seledynowo-liliowo-bialych oraz calkiem zielona, subtelna listere jajowata (Listera ovata).
Storczyki dla kolekcjonerów
Storczyki gruntowe (2)Bardziej doswiadczeni hodowcy storczyków moga siegnac po gatunki bardziej wymagajace, np. dwulistniki (Ophrys) – pochodzace z poludniowej Europy lub nasz krajowy dwulistnik muszy (Ophrys insectifera) albo okazy z rodzaju Himantoglossum. Te storczyki wymagaja wapiennego mineralnego podloza. Trzeba je zabezpieczac przed mrozami i nadmiarem wilgoci.
Stanowisk slonecznych i przepuszczalnego, mineralnego podloza o duzej zawartosci wapnia wymaga tez koslaczek stozkowaty (Anacamptis pyramidalis), storczyk kukawka (Orchis militaris) czy Nigritella nigra. Te rosliny bywaja niekiedy dostepne w handlu.
Przy odrobinie inwencji mozna pokusic sie nawet o uprawe himalajskich storczyków z rodzaju Pleione (zwlaszcza Pleione limprichtii) czy Calanthe (np. Calanthe tricarinata). Trzeba je zabezpieczac przed zbyt niskimi temperaturami i wilgocia. Szczególowe informacje dotyczace ich uprawy mozna znalezc w specjalistycznej literaturze.

 Storczyki gruntowe (5) Storczyki gruntowe (4)

Tekst Tomasz Kubala Zdjecia Tadeusz Kusibab

zródlo: dom.gazeta.pl

Posted in: rosliny ogrodowe Comments(0) January 2008