Świdośliwa
Świdośliwka, świdośliwa (Amelanchier Medik.) – rodzaj krzewów lub niewielkich liściastych drzew z rodziny różowatych. Ogółem znanych jest około 25 gatunków, z czego największe areały skupiają się w Kanadzie (Ameryka Północna) i krajach Europejskich: Finlandii, Litwie i Łotwie. Ostateczna systematyka rodzaju Amelanchier długo stanowiła problem, spowodowany niemożnością oszacowania właściwiej liczby przynależnych do rodzaju gatunków (rozbieżność od 6 do 30). Głównym źródłem trudności była zmienność osobnicza, spowodowana apomiksją i poliploidyzacją. Rodzaj ceniony ze względu na jadalne owoce. Gatunkiem typowym jest Amelanchier ovalis Medikus.
Morfologia
Pokrój
Roślina o wzrośnie 0,2-20 m wysokości, występuje w warunkach naturalnych w formie luźnych kolonii, lub zbitych kęp. Kora szara lub rzadziej brązowa, początkowo gładka, później z licznymi nierównościami i pęknięciami.
Liście
Liście proste, lancetowate do eliptycznych lub owalnych, o wymiarach 0,5-10 × 0,5-5,5 cm, cienkie.
Kwiaty
Świdośliwa tworzy okresowe kwiatostany złożone z 1-20 kwiatów, stojące lub opadające. Kwiaty złożone z pięciu białych (rzadziej różowawych, żółtych lub czerwonawych) płatków. Kwiaty pojawiają się wczesną wiosną.
Owoce
Owoce – zwane jagodami, choć w botanicznie są to owoce jabłkowate mają barwę czerwoną, purpurową do prawie czarnejh w fazie dojrzałości zbiorczej, 5-15 mm średnicy, słodkie, dojrzewają w okresie letnim.
Systematyka
Synonimy
Malacomeles (Decne.) Engl., Peraphyllum Nutt.
Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001…)
Rodzaj z plemienia Pyreae, podrodziny Spiraeoideae (dawniej Pomoideae) z rodziny różowatych Rosaceae, rzędu różowców Rosales w obrębie kladu różowych obejmującego część roślin okrytonasiennych.
Wybrane gatunki
* Amelanchier alnifolia (Nutt.) Nutt. ex M. Roem. – świdośliwa olcholistna, świdośliwa zachodnia
* Amelanchier arborea (F. Michx.) Fernald – świdośliwa drzewiasta
* Amelanchier asiatica (Siebold & Zucc.) Endl. ex Walp. – świdośliwa azjatycka
* Amelanchier bartramiana (Tausch) M. Roem. – świdośliwa Bartrama
* Amelanchier canadensis (L.) Medik. – świdośliwa kanadyjska
* Amelanchier cusickii Fern. – świdośliwa Cusicka
* Amelanchier fernaldii Wieg. – świdośliwa Fernalda
* Amelanchier florida Lindl. – świdośliwa kwiecista
* Amelanchier humilis Wiegand
* Amelanchier interior E. L. Nielsen – świdośliwa śródlądowa, świdośliwa Wieganda
* Amelanchier laevis Wiegand – świdośliwa gładka
* Amelanchier lamarckii F. G. Schroed. – świdośliwa Lamarcka
* Amelanchier lucida (Fernald) Fernald
* Amelanchier nantucketensis E. P. Bicknell
* Amelanchier obovalis (Michx.) Ashe – świdośliwa rozłogowa
* Amelanchier ovalis Medik. – świdośliwa jajowata
* Amelanchier sanguinea (Pursh) DC. – świdośliwa krwista
* Amelanchier sinica (Pursh) DC.
* Amelanchier spicata (Lam.) K. Koch – świdośliwa kłosowa
* Amelanchier utahensis Koehne – świdośliwa utahska
Zastosowania i uprawa
Owoce kilku gatunków są doskonałe do jedzenia na surowo, choć ich popularność wśród ptaków znacznie utrudnia zbiory. W krajach, w których uprawa jest rozpowszechniona na większą skalę owoce wykorzystywane są w przemyśle przetwórczym. Sadzone również w przydomowych ogródkach jako drzewa owocowe są źródłem smacznych jagód wykorzystywanych do ciast i dżemów. Niektóre gatunki są bardzo popularne jako krzewy ozdobne, uprawiane dla ich kwiatów, i wdzięcznie przebarwiających się jesienią liści. Wszystkie odmiany mają zbliżone wymagania – dobrze przepuszczalną glebę, odkryte stanowiska, zapewniające właściwą cyrkulację powietrza, chroniące przed chorobami liści i właściwe nawodnienie, szczególnie w okresie suszy. Drewno świdośliwy jest brązowe, twarde i ciężkie. Twardziel barwy czerwonawo-brązowej, biel jaśniejsza. Wykorzystywane do produkcji stylisk, rękojeści i wędek.
Zostaw komentarz