Gniazdko

Tulipan – Tulipa

Posted by admin

   WyschniÄ™te, szare stepy Azji i wzgórza na poÅ‚udniu Europy wczesnÄ… wiosnÄ… budzÄ… siÄ™ do życia, rozkwitajÄ…c Å‚anami kwiatów cebulowych, m.in. tulipanów. Te wdziÄ™czne, nieduże roÅ›liny można sadzić także w ogrodzie.

Dziko rosnące tulipany, tzw. botaniczne, są bardzo zróżnicowane pod względem wysokości, kształtu, barwy kwiatów i liści, a także pory kwitnienia. Najniższe osiągają zaledwie 5-10 cm i często są sadzone na skalniakach, natomiast silnie rosnące mają nawet 30-40 cm wysokości. Niektóre zakwitają już w marcu, inne zaś dopiero w maju. Ich wspólną cecha jest niezwykła odporność na choroby, szczególnie na wirus pstrości tulipana. Większość wytwarza niewiele cebul potomnych, dlatego spośród ponad 120 dzikich gatunków tylko kilkanaście posłużyło do prac hodowlanych, w wyniku których otrzymano mnóstwo cennych odmian.

Zakwitają najwcześniej
Tulipany Kaufmanna (Tulipa kaufmanniana) zakwitajÄ… już w marcu lub w pierwszej poÅ‚owie kwietnia. Ponieważ sÄ… niskie, nadajÄ… siÄ™ do sadzenia w ogrodach skalnych, na murkach, a także na rabatach. Odmiana ‘The First’ jest najbardziej zbliżona wyglÄ…dem do gatunku dziko rosnÄ…cego w Turkiestanie. OsiÄ…ga wysokość 18-20 cm, ma kielichowate, kremowobiaÅ‚e kwiaty i szarozielone liÅ›cie. Od strony zewnÄ™trznej pÅ‚atki zdobiÄ… szaromalinowe, trójkÄ…tne przebarwienia. Jest to cecha charakterystyczna wielu odmian tego gatunku o kwiatach jasnożółtych, jak np. ‘Ancilla’, ‘Corona’ czy ‘Giuseppe Verdi’, a także jasnoróżowych, np. ‘Heart’s Delight’. SpoÅ›ród odmian o kwiatach jednobarwnych najczęściej uprawia siÄ™ różowe ‘Jeantine’ i ‘Fashion’ oraz czerwone ‘Showwinner’ i ‘Scarlet Baby’.

Miniaturowe rarytasy
Najmniejsze tulipany dorastaja do 10 cm wysokości. Są to liliowo kwitnące: Tulipa bakeri z Krety i T. pulchella, dziko rosnący w Turcji, Iraku i Iranie. Rzadziej spotyka się odmiany Tulipa batalinii (wys. 15 cm) z Uzbekistanu, o dość dużych, jasnożółtych kwiatach. Miniaturowe, białe kwiaty ma T. biflora z rejonu Morza Kaspijskiego i T. turkestanica z gór Tien-szan i Pamiru. Kwiaty tych dwóch gatunków otwierają się tylko w dni słoneczne. Rzadko spotykaną, brązowopomarańczową barwę kwiatów ma T. hageri dziko rosnący w Grecji i T. whitalinii z Turcji. Oba gatunki osiągają 25 cm wysokości, mają wąskie liście i prawie kuliste kwiaty.
Niektóre tulipany botaniczne maja po kilka kwiatów osadzonych na rozgaÅ‚Ä™zionym pÄ™dzie, rozwijajÄ…cych siÄ™ prawie równoczeÅ›nie. Posadzone blisko siebie tworzÄ… zwarte kobierce. Jednym z najpiÄ™kniejszych gatunków jest T. praestans z Tadżykistanu. W ogrodach uprawia siÄ™ kilka jego odmian, wszystkie wysokoÅ›ci 15-20 cm, o kwiatach w różnych odcieniach czerwieni, a u odmainy ‘Unicum’ o żółtawo obrzeżonych liÅ›ciach. RoÅ›liny te zakwitajÄ… na poczÄ…tku kwietnia.
Wielokwiatowe są też niskie Tulipa tarda z gór Tien- szan i T. urumiensis z Iranu. Pierwszy ma kwiaty biało-żółte, drugi zaś żółte, u obydwu szeroko, gwiazdkowato się otwierające. Liście są bardzo wąskie, i nie przypominają kształtem liści pospolicie uprawianych tulipanów. Rośliny te tworzą wiele cebul potomnych. nadają się do ogrodów skalnych, na murki oraz obwódki.

O barwych liściach
Tulipany Greiga zakwitają późno, zwykle dopiero w maju. Ich kwiaty mają bardzo charakterystyczny, kubkowaty kształt. Płatki są ognistoczerwone, ale spotyka się też formy o kwiatach żółtych.. Ich proptoplasta, Tulipa greigii, dziko rośnie w Uzbekistanie, w okolicach Samarkandy i Buchary, osiągając wysokość 25 cm.
GrupÄ™ tÄ™ wyróżnia także rysunek na górnej stronie liÅ›ci. Mniej lub bardziej intensywne, bordowe lub szarobrÄ…zowe smugi sÄ… ciÄ…gÅ‚e lub przerywane, czasem ledwo widoczne. Najbardziej znanÄ… odmianÄ… jest karminowoczerwona ‘Red Riding Hood’, polecana do sadzenia w parkach i ogrodach, na rabatach, a także w pojemnikach, na tarasach i balkonach. PiÄ™knie wydÅ‚użone pÄ…ki ma różowoczerwona ‘Ali Baba’, a z różowych najpiÄ™kniejsza jest ‘Sweet Lady’.

Niezwykle okazałe
Tulipany Fostera wywodzÄ… siÄ™ od czerwono kwitnÄ…cego Tulipa fosteriana, który roÅ›nie w górach Uzbekistanu, w okolicach Samarkandy. Najbardziej przypomina go odmiana ‘Red Emperor’, znana też pod nazwÄ… ‘Madame Lefeber’. Od niej wywodzi siÄ™ pomaraÅ„czowo kwitnÄ…cy ‘Orange Emperor’, żółty ‘Golden Emperor’ i najnowszy, dwubarwny ‘Zombie’, biaÅ‚y z czerwonymi klinami na zewnÄ™trznej stronie pÅ‚atków.
Tulipany Fostera kwitną w drugiej połowie kwietnia i na początku maja. Najczęściej sadzone są w grupach w ogrodzie, tylko nieliczne uprawia się na kwiat cięty w szklarniach i tunelach foliowych. Wszystkie mają piękne, duże kwiaty o kształcie pucharu. Większość odmian silnie rośnie, osiągając wysokość nawet 30-40 cm. W grupie tej dominuje czerwona barwa kwiatów, chociaż różne są jej odcienie.

Jak je uprawiać
W ogrodach tulipany botaniczne można uprawiać przez kilka lat na tym samym miejscu – najlepiej, gdy jest ono sÅ‚oneczne, a gleba przepuszczalna. Kiedy liÅ›cie uschnÄ… i zaniknÄ…, po roÅ›linach pozostaje puste miejsce, dlatego sadzi siÄ™ je w sÄ…siedztwie bylin, które wiosnÄ… sÄ… jeszcze maÅ‚e, a rozrastajÄ… siÄ™ dopiero latem. Do takich należy miÄ™dzy innymi przymiotno ogrodowe (Erigeron hybridus), jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea), marcinek nowobelgijski (Aster novi-belgii), tojeść kropkowana (Lysimachia punctata) czy też floks wiechowaty (Phlox paniculata). Po kilku latach kÄ™py tulipanów silnie siÄ™ zagÄ™szczajÄ…. Wtedy w czerwcu trzeba cebule wykopać i jesieniÄ… (we wrzeÅ›niu i październiku) posadzić w nowym miejscu (na gÅ‚Ä™bokoÅ›ci 8-10 cm). Latem, dla ochrony przed wysychaniem, warto je trzymać w trocinach lub w piasku.

Wymagania
Tulipany lubią miejsca słoneczne i przepuszczalną, niezbyt suchą glebę, najlepiej starannie spulchnioną.

Sadzenie
Druga poÅ‚owa wrzeÅ›nia i poczÄ…tek października to najlepszy termin. Cebulki umieszczamy w spulchnionej glebie na gÅ‚Ä™bokoÅ›ci Å›rednio 12 cm. Drobniejsze sadzimy pÅ‚ycej, najlepiej w specjalnych ażurowych koszach. Pilnujemy jednak odlegÅ‚oÅ›ci miÄ™dzy cebulkami – powinna ona wynosić od 6 do 20 cm.

Pielęgnacja
Tulipany rzadko przemarzają, warto jednak po pierwszych przymrozkach wyściółkować je słomą, torfem lub gałązkami świerkowymi. Wiosną, w czasie suszy wymagają obfitego podlewania co 7-10 dni i zasilania nawozami dolistnymi, np. Ekolist
(2-3 razy co 7 dni).

Zastosowanie
Tulipany najlepiej wyglądają w dużych jednoodmianowych grupach obwiedzione bukszpanową obwódką. Są niezastąpione w kompozycjach na rabatach.

 

źródło: dom.gazeta.pl

Zostaw komentarz

Name (required)

Mail (will not be published) (required)

Website